stat4u

wtorek, 14 lipca 2015

ANATOMIA dla poczatkujących - SERCE - budowa i funkcje



SERCE
  • Jest mięśniem poprzecznie prążkowanym
  • waga: ok. 350 – 400 g
  • ma kształt pięści
  • sąsiaduje:
    • z przodu: z mostkiem i żebrami
    • po bokach: z płucami
    • na dole: - przeponą
    • z tyłu: – przełykiem i aortą
  • leży w śródpiersiu przednim
    • 2/3 po stronie lewej
    • 1/3 po stronie prawej

Budowa serca:


  • podstawa serca  - na górze szerszy koniec, w prawo i do tyłu
  • ściana przednia
  • ściana tylna
  • dwie ściany boczne
  • koniuszek -  kieruje się w dół, w lewo i do przodu
  • Serce składa się z czterech jam:
    • przedsionek lewy
    • przedsionek prawy
    • komora lewa
    • komora prawa
  • jamy nie są ze sobą połączone
  • między nimi znajduje się przegroda przedsionkowo – komorowa
  • inną rolę pełni lewa, inną prawa część serca
    • Prawa część serca złożona z prawego przedsionka i prawej komory, oddzielonych od siebie za pomocą zastawki trójdzielnej odpowiada za transport krwi żylnej – odtlenowanej do płuc
    • Zadaniem części lewej, składającej się z lewego przedsionka i lewej komory, rozdzielonych zastawką dwudzielną (mitralną) jest transport krwi utlenowanej z płuc do pozostałych narządów i tkanek ustroju
  • grubość lewej komory – około 15 mm
  • grubość prawej komory – około 5 mm
  • w lewej komorze jest wyższe ciśnienie krwi, dlatego jest grubsza
  • przedsionek lewy – połączony z komorą lewą
  • przedsionek prawy – połączony z komorą prawą
  • komory połączone są zastawkami
  • przedsionki są ze sobą połączone tylko w życiu płodowym
  • zarośnięte są później, jeśli nie powstaje tzw. dołek owalny


Rola zastawek:
  • przepychającą w jednym kierunku
  • nie dopuszczają do cofania się krwi z miejsca, gdzie już dotarła


Lokalizacja zastawek:
  • zastawka dwudzielna – między lewą komorą, a lewym przedsionkiem (dwupłatowa) – mitralna
  • zastawka trójdzielna – między prawą komorą, a prawym przedsionkiem  (z trzech płatów)
  • zastawki półksiężycowate – między komorami, a tętnicami (wychodzą tętnice, a wpadają żyły) – jest ich dwie:
    • aortalna
    • pnia płucnego

OSIERDZIE
  • worek otaczający serce
  • składa się z 2 warstw: osierdzie surowicze i włókniste
  • w surowiczym wyróżnia się blaszkę:
    • trzewną zrośniętą z mięśniem sercowym (nasierdzie)
    • ścienną
  • pomiędzy tymi blaszkami znajduje się jama osierdzia
  • zawiera w warunkach fizjologicznych niewielką ilość płynu surowiczego, który znosi tarcie
  • nadmierne wypełnienie jamy osierdzia (np. płynem w wyniku zapalenia lub krwią podczas uszkodzenia) prowadzi do wzrostu ciśnienia w jej obrębie i ucisku na mięsień sercowy, który uniemożliwia prawidłową jego pracę. Jest to tamponada serca


FAZY PRACY SERCA
  • skurcz przedsionków - (krew napływa do przedsionków: do prawego żyłami głównymi, do lewego – żyłami płucnymi) – 0,11 s.
  • skurcz komór – komory wypychają krew do aorty (z lewej) i do tętnicy płucnej (z prawej) – 0,32 s.
  • rozkurcz komór -  krew wypełnia wszystkie jamy ciała
  • pauza – 0,40 s
  • jeden cykl pracy serca = 0,83 s.


POJEMNOŚĆ WYRZUTOWA I MINUTOWA SERCA
  • Pojemność wyrzutowa – pojemność, którą wyrzuca serce na obwód w czasie jednego skurczu
  • mnożąc pojemność wyrzutową przez liczbę skurczów na minutę otrzymujemy pojemność minutową serca
  • jeżeli pojemność wyrzutowa = 70 ml krwi, to pojemność minutowa    = 70*70 = ok. 5 litrów na minutę

AUTOMATYZM PRACY MIĘŚNIA SERCOWEGO
  • serce pracuje automatycznie, bez udziału woli
  • ośrodek pracy serca znajduje się w rdzeniu przedłużonym
  • istnieje dzięki układowi przewodzącemu serca
  • tworzą go włókna mięśniowe  (łącza) zlokalizowane w obrębie mięśnia sercowego (można powiedzieć, że serce ma własny rozrusznik
  • reguluje on na prawidłową kolejność skurczów poszczególnych części serca
  • zapewnia także odpowiedni rytm jego pracy
  • składa się z dwóch części:
    • zatokowo – przedsionkowej – węzeł zatokowo przedsionkowy (główny rozrusznik, leżący w ścianie przedsionka prawego, w okolicy ujścia żyły głównej dolnej
    • przedsionkowo – komorowej – węzeł przedsionkowo – komorowy, który znajduje się na dnie przedsionka prawego:
  • pień (odnoga wspólna , pęczek Hissa) dzieli się na dwie odnogi – prawą i lewą
  • biegną one do podstaw mięśni brodawkowatych
  • rozgałęzieniami końcowymi są włókna Purkiniego


UNERWIENIE SERCA
  • serce jest unerwione przez układ nerwowy autonomiczny
  • czyli włókna współczulne i przywspółczulne, które pochodzą z nerwu błędnego (ma zakończenie np. w żołądku)

Tętnice wieńcowe:
  • tętnica wieńcowa prawa - biegnie w bruździe wieńcowej od aorty w stronę prawą,   na powierzchni przeponowej w stronę lewą i ma różne odgałęzienia
  • tętnica wieńcowa lewa - rozpoczyna się pniem odchodzącym od aorty, leżącym między pniem płucnym i uszkiem przedsionka lewego, po ok. 1 cm oddaje gałęzie końcowe, czyli gałąź międzykomorową przednią i gałąź okalającą
  • w profilaktyce zawału mięśnia sercowego prócz metod farmakologicznych stosuje się wewnątrznaczyniowe rozszerzenie balonem tętnic wieńcowych, zwężonych przez procesy miażdżycowe lub by passy


REGULACJA NERWOWA

Do serca dochodzą:
  • włókna przywspółczulne z nerwu błędnego
  • współczulne ze zwojów pnia współczulnego
  • Włókna przywspółczulne nerwu błędnego docierają do węzła zatokowo – przedsionkowego i przedsionkowo – komorowego
  • Na zakończeniach tych włókien wydziela się mediator chemiczny w postaci acetylocholiny, która powoduje:
    • zwolnienie akcji serca
    • zmniejszenie szybkości przewodzenia (nawet do całkowitego zablokowania)
  • Włókna współczulne wydzielają tzw. noradrenalinę, która powoduje:
    • przyspieszenie akcji serca
    • pobudza siłę skurczu i częstotliwość


ZASTAWKI
  • trójdzielna – między przedsionkiem prawym, a komorą prawą
  • dwudzielna (mitralna) – między przedsionkiem lewym, a komorą lewą
  • półksiężycowate – między komorami, a tętnicami (wychodzą tętnice, a wpadają żyły) – jest ich dwie:
  • aortalna
  • pnia płucnego

RTG serca pokazuje:
  • czy nie ma przerostu, zwłaszcza komory lewej – tam zaczyna się krążenie duże
  • położenie i sąsiedztwo
  • naczynia

Choroba niedokrwienna serca (wieńcówka) – niedostateczne zaopatrzenie komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze. Często doprowadza do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego.


TĘTNICE WIEŃCOWE
  • Serce zaopatrywane jest przez krew, która przepływa przez specjalne naczynia zwane tętnicami wieńcowymi
    • odchodzą one od początku aorty wstępującej
    • biegną w bruzdach serca
    • drobniejszymi gałęziami zaopatrują przedsionki, większymi  – komory
  • Tętnica wieńcowa lewa :
    • po odejściu od aorty wstępującej biegnie w lewo między pniem płucnym a uszkiem lewym
    • po krótkim przebiegu dzieli się na:
    • gałąź międzykomorową przednią (biegnie w dół aż do koniuszka serca)
    • gałąź okalającą (biegnie w bruździe wieńcowej w stronie lewej)
  • Tętnica wieńcowa prawa:
    • początek między uszkiem prawym a stożkiem tętniczym prawym, biegnie aż do koniuszka serca
  • częściowe zatkanie tętnic wieńcowych prowadzi do choroby wieńcowej (choroby niedokrwiennej serca), całkowite zatkanie powoduje zawał mięśnia sercowego
KRĄŻENIE DUŻE
  • rozpoczyna się w lewej komorze i kończy w prawym przedsionku
  • z lewej komory krew zostaje wtłoczona do aorty wstępującej
  • po krótkim przebiegu przechodzi w łuk aorty
  • od łuku aorty odchodzą tętnice:
    • szyjne – prawa i lewa
    • podobojczykowe – prawa i lewa
  • kierują się do szyi, głowy i kończyn górnych
  • z prawej - część wspólna - pień ramiennogłowowy
  • łuk aorty przechodzi w aortę zstępującą, która dzieli się na:
    • część piersiową
    • część brzuszną – daje odgałęzienia:
      • parzyste (nerki, jajniki)
      • nieparzyste (żołądek, wątroba, trzustka, śledziona,   jelita – tętnice krezkowe)
  • przechodzi w dwie tętnice biodrowe
  • potem w dwie udowe
  • udowe w podkolanowe
  • w grzbietową stopy
  • przechodzą w naczynia włosowate, potem w żylne, które wracają do góry do żyły głównej dolnej, która wpada do przedsionka prawego
  • z góry biegnie żyła główna górna - są to żyły czcze

KRĄŻENIE MAŁE
  • rozpoczyna się w prawej komorze i kończy w lewym przedsionku
  • z prawej komory krew zostaje wypompowana do pnia płucnego, czyli dużej tętnicy płucnej
  • dzieli się na 2 tętnice płucne: prawą i lewą
  • one się dzielą na płatowe, segmentowe, zrazikowe
  • powraca czterema żyłami (dwie z prawego i dwie z lewego płuca)



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz