zamieszczone zdjęcia pochodzą z pracy
dr n. med. Adama Majewskiego
Zanim przedstawię klasyczny algorytm wymiany worka stomijnego pozwolę sobie omówić podstawowe aspekty dotyczące samej stomii. Każdy kto sprawuje opiekę lub żyje z osobą z wyłonioną stomią powinien wiedzieć
- co to takiego stomia,
- w jakim celu został wykonany taki zabieg,
- z jakimi powikłaniami możemy się spotkać,
- jakiego sprzętu używać,
- jak wygląda życie stomika
- gdzie można się zgłosić gdy potrzebujemy pomocy.
ZABIEG WYŁONIENIA STOMII (operacja
Hartmanna- po raz 1 opisana w 1923 r.) jest to celowo wykonane
połączenie światła naczynia narządu jamistego z powierzchnią
ciała, określone mianem STOMII ( grec. otwór).
Zabieg wykonuje się w tych stanach
chorobowych, w których zachodzi konieczność wycięcia lub
odbarczenia odbytnicy i odbytu.
Trochę anatomii przy okazji nie
zaszkodzi:
Jelito cienkie ma 6 metrów długości
i dzieli się na jelito czcze i kręte. Unaczynione jest przez
tętnicę i żyłę krezkową górną. W jelicie cienkim odbywa się
proces przetwarzania pokarmów w formę umożliwiającą wchłanianie
(trawienie), które zachodzi dzięki mechanizmom biernej dyfuzji,
dyfuzji ułatwionej, transportowi czynnemu, pinocytozie i
przemieszczaniu znacznych treści.
Jelito kręte stanowi odcinek rezerwowy
uruchamiany do wchłaniania przy nadmiernej podaży pokarmów lub po
wycięciu jelita czczego.
Jelito grube ma od 150 do 180 cm
długości. Dzieli się na okrężnicę i odbytnicę. Granicę między
okrężnicą a odbytnicą stanowi zagięcie esiczo-odbytnicze
umiejscowione na wysokości III kręgu krzyżowego.
Długość samej odbytnicy to 15 cm.
Okrężnica dzieli się na kątnicę,
okrężnicę wstępującą, zgięcie prawej okrężnicy (wątrobowe),
okrężnice poprzeczną, zgięcie lewe okrężnicy ( śledzionowe),
okrężnicę zstępującą i okrężnicę esowatą. Zewnętrzna
warstwa mięśni podłużnych okrężnicy tworzy 3 pasmowate
zgrubienia zwane taśmami, które przebiegają wzdłuż całej
długości okrężnicy.
Ujście jelita krętego do kątnicy
tworzy szparę ograniczoną dwiema wargami, które tworzą
jednokierunkowa zastawkę krętniczo-kątniczą.
Okrężnica poprzeczna i esowata należą
do ruchomych odcinków okrężnicy i są pokryte w całości
otrzewną.
Pozostałe części okrężnicy są
nieruchome i położone mniej lub bardziej poza otrzewnowo.
Okrężnicę zaopatrują w krew gałęzie
tętnicy krezkowej dolnej i górnej. Tętnica krezkowa górna
zapewnia ukrwienie prawej połowie okrężnicy aż do zgięcia
lewego, zaś tętnica krezkowa dolna- lewej połowie okrężnicy i
górnej części odbytnicy.
W jelicie grubym wchłania się znaczna
część elektrolitow, niektórych aminokwasów i witamin ale
zasadniczym zadaniem jelita grubego jest wchłanianie wody co
przyczynia się do zagęszczania treści jelitowej i właściwej
konsystencji kału.
Jelito grube wchłania w ciągu doby ok
500ml wody, maksymalna zdolność wchłaniania jelita to 2500ml.
Odbytnica składa się z odbytu, kanału
odbytniczego i bańki odbytnicy.
Kanał odbytu otoczony jest zespołem
mięśni okrężnych zwanych zwieraczem odbytu, który współwarunkuje
prawidłowe oddawanie stolca i gazów. Wyróżniamy zwieracz
zewnętrzny i wewnętrzny. Bańka odbytnicy podzielona jest zwykle na
trzy poprzeczne fałdy wystające do światła odbytnicy.
NIEKTÓRE SCHORZENIA JELIT , ODBYTU I
ODBYTNICY przyczyniające się do wyłonienia stomii:
Choroba Leśniowskiego- Crohna:
choroba zapalna całej ściany jelita, najczęściej jelita krętego
- zespół krótkiego jelita-
powstaje po rozległych resekcjach jelita oraz przetoka jelitowa zewnętrzna i wewnętrzna
- wrzodziejące zapalenie jelita
grubego (colitis ulcerosa)- zmiany zapalne błony śluzowej jelita i
błony podśluzowej (usunięcie całego jelita i odbytnicy,
założenie jednolufowej stomii na jelicie krętym)
- polipy jelita grubego- stany
przedrakowe, w odbytnicy i okrężnicy
- polipowatość rodzinna – błona
śluzowa całego jelita grubego zajęta jest chorobowo
- rak gruczołowy – nowotwór
złośliwy jelita grubego
- żylaki odbytu (guzki krwawnicze)
– żylakowate rozszerzenia żył splotu odbytniczego (spowodowane
przez nadciśnienie żyły wrotnej i ciąże)
- uchyłki jelita cienkiego – wrodzony uchyłek Meckela umiejscowiony w końcowym odcinku jelita krętego (pozostałość po życiu płodowym) . Zaleganie treści w uchyłku doprowadza do ostrego zapalenia- przebieg podobny jak przy zapaleniu wyrostka robaczkowego
W zależności od umiejscowienia i
stany chorobowego wyróżniamy dwa typy stomii:
kolostomię – połączenie
światła jelita grubego ze skórą, zlokalizowaną w lewym
podbrzuszu
ileostomię- połączenie
światła jelita cienkiego krętego ze skórą powłok brzusznych,
zlokalizowaną zwykle w prawym podbrzuszu.
Stomię wyłania lekarz chirurgii w
czasie operacji i umiejscawia ją wśród mięsni prostych brzucha.
KOLOSTOMIĘ wykonuje się z
powodu nowotworu jelita grubego (okręznicy, odbytnicy),
wrzodziejącego zapalenia jelit, choroby Leśn. - Crohna, powikłań
choroby uchyłkowej okrężnicy, niedrożności jelita grubego
(najczęściej nowotworowej), oraz w następstwie urazów okręznicy
lub odbytnicy.
ILEOSTOMIĘ wykonuje się z
powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Leśn. -
Crohna, zmian w następstwie niedokrwienia jelit, uszkodzenia jelita
grubego przez urazy lub niedrożność, w wyniku niedrożności
mechanicznej jelita grubego, usunięcie całego jelita grubego wraz z
odbytem, ciężkiej postaci porażennej jelita grubego ( zespół
Ogilvie), mnogiej polipowatości rodzinnej, odbarczenia obwodowego
przewodu pokarmowego.
Ileostomia umożliwia wydalanie płynnej
treści przewodu pokarmowego i jest wyłaniana z prawej strony
podbrzusza.
Warto dodać też, że istnieje trzeci
rodzaj stomii UROSTOMIA ale należy ona do urologicznych
zabiegów i jest wyłaniana przez połączenie światła moczowodów
z powłokami skórnymi jamy brzusznej
Stomię wykonuje się ze wskazań
nagłych, najczęściej w sytuacjach gdzie operacja wyłonienia jest
zabiegiem ratującym życie pacjenta lub w czasie planowanego
zabiegu.
Rodzaje stomii dzielimy również na
dwa rodzaje biorąc pod uwagę kryterium czasowe
Innym kryterium podziału stomii
jest jej budowa :
stomia jednolufowa , boczna
– ujście przewodu pokarmowego kończy się na powłokach jamy
brzusznej , a pozostała część jest wycięta lub zaszyta
stomia dwulufowa, boczna /
pętlowa- jeden otwór jest końcowym odcinkiem jelita, a drugi
otwór jest naturalną droga dla odbytu
POWIKŁANIA
Oczywistym jest, że po takim zabiegu
mogą wystąpić różne komplikacje i powikłania. Do najczęstszych
należą:
powikłania chirurgiczne miejscowe
wczesne – powstają jako bezpośrednie następstwa zabiegu
operacyjnego
powikłania chirurgiczne miejscowe
późne – pojawiają się w czasie odległym o kilka tygodni,
miesięcy, a nawet lat od zabiegu.
Powikłania miejscowe
dermatologiczne
powikłania ogólnoustrojowe:
psychologiczne, seksualne i metaboliczne
POWIKŁANIA DERMATOLOGICZNE
wyprysk kontaktowy skóry (
zapalenie skóry) jako reakcja na działanie agresywnej treści
jelitowej (szczególnie przy ileostomii) zawierającej dużą ilość
litycznych enzymów trawiennych, soli i kwasów żółciowych.
Odczyn alergiczny skóry na jeden
ze składników płytki, powierzchni przylepnej lub pojemnika
stomijnego
Najczęściej wyprysk kontaktowy skóry
należy wiązać ze zbyt późnym zaopatrzeniem stomii i
odizolowaniem skóry od treści jelitowej lub nieprawidłowym
ukształtowaniem przetoki (wklęsła, płaska lub wycięta).
POWIKŁANIA CHIRURGICZNE WCZESNE:
krwawienie
niedokrwienie
martwica stomii
wciągnięcie lub wpadnięcie
obrzęk stomii ( zaburzenia
krążenia po wyłonieniu)
zakażenie rany stomijnej
przetoka okołostomijna
brak zrostu śluzowkowo –
skórnego
POWIKŁANIA CHIRURGICZNE PÓŹNE
przedziurawienie jelita podczas
irygacji
obrzęk
wszczepy śluzówkowe
martwica
wciągnięcie lub wpadanie
wypadanie stomii (prolapsus)
przepuklina okołostomijna
zakażenie ewentualnie przetoka
okołostomijna
zwężenie lub zarośnięcie
stomii
wznowa choroby podstawowej
skręcenie jelita w pobliżu
stomii
niewłaściwe umiejscowienie
stomii i następstwa
objaw rzadko obserwowany o charakterze
powierzchownego krwawienia błony śluzowej spowodowanego jej
nadmiernym wypychaniem, drażnieniem przez worek stomijny czy
wysychaniem i pękaniem (smarujemy wazeliną)
ZWĘŻENIE STOMII
konsekwencja zmian niedokrwiennych
częściowej martwicy stomii , zmian zapalnych tworzących się w
okolicach brzusznego odbytu lub nawrotu choroby Leśniowskiego-Crohna.
Często związane jest ono z błędem w technice wyłaniania stomii.
Leczenie: rozszerzenie mechaniczne, plastyka chirurgiczna
MARTWICA / OSTRE NIEDOKRWIENIE
ostre niedokrwienie i następowa
martwica stomii to powikłanie, w którym sposób postępowania
uzależniony jest od rozległości zmian ( ucisk na naczynia,
zakrzepy w naczyniach).
Jeżeli martwica dotyczy fragmentów
stomii dokonuje się plastyki sztucznego odbytu.
Jeżeli martwica obejmuje całą stomię
to jej efektem jest wypadnięcie stomii, zaciek treści kałowej do
wolnej jamy otrzewnej (odcinek poniżej powięzi) i dochodzi do
rozlanego zapalenia otrzewnej. Należy po usunięciu tkanek
martwiczych na nowo wykonać stomię.
LAPAROTOMIA – wykonanie stomii na
nowo
NIEDOKRWIENIE
spowodowane przez zbyt rozległe
odszkieletowanie jelita od jego krezki i niedostateczne ukrwienie
dystalnego, wyłanianego odcinka lub nadmierne napięcie naczyń
tętniczych krezkowych.
WCIĄGNIĘCIE STOMII
efekt niedostatecznego uwolnienia
jelita, a co za tym idzie jego nadmiernego napięcia . Wciągnięcie
utrudnia zabezpieczenie sprzętem stomijnym a czasem zmusza do
podjęcia interwencji
WPADNIĘCIE STOMII
błędne umocowanie jelita do powłok
brzusznych (jeżeli w czasie operacji występuje nadmierne napięcie
jelita, a mięśnie brzucha w czasie narkozy są zwiotczałe lub po
pionizacji pacjenta we wczesnej fazie pooperacyjnej brzuch opada)
ZAKAŻENIE OKOŁOSTOMIJNE LUB ROPIEŃ
powstaje w wyniku nieszczelności
zespolenia skórno-jelitowego (nieprawidłowe szwy), infekcji tkanki
podskórnej i skóry wokół stomii
Wymagane jest leczenie chirurgiczne
(nacięcie i drenaż ropnia) uzupełnione odpowiednia
antybiotykoterapią. Potem powstają blizny zniekształcające stomię
lub rzadziej przetoki okołostomijne.
OBRZĘK STOMII
przyczyny: ucisk na naczynia żylne,
zaburzenia krążenia
leczenie: najczęściej ustępuje
samoistnie, stosuje się farmakoterapię i okłady
OBRZĘK STOMII
przyczyny: ucisk na naczynia żylne,
zaburzenia krążenia
leczenie: najczęściej ustępuje
samoistnie, stosuje się farmakoterapię i okłady
WYPADNIĘCIE STOMII
przyczyny: zbyt mobilne jelito ( przy
zbyt długiej krezce) , przewaznie dotyczy ileostomii
leczenie: odprowadzenie operacyjne
(stomia dwulufowa)
czynniki predysponujące do wypadnięcia
stomii:
wiek pacjenta i stopień
wyniszczenia organizmu
otyłość
przewlekłe zaparcia
kaszel
przerost gruczołu krokowego
rozciągnięte i wiotkie powłoki
brzucha
- oraz inne czynniki wzmagające
działanie tłoczni brzusznej
SKRĘCENIE JELITA
niedrożność wyłonionego jelita
występuje na odcinku
wewnątrzotrzewnowym (przed jego wejściem do kanału stomijnego) .
Skręcenie jest przyczyną tak jak i wgłobienie jelita,
nieodpowiedniego podszycia do otrzewnej ściennej lub otoczenie
licznymi zrostami pooperacyjnymi
WZNOWA PROCESU CHOROBOWEGO
wznowa raka w kolostomii, mało
radykalne usunięcie jelita objętego naciekiem nowotworowym lub
przerzutami (złe rokowania), wznowa choroby Leśn. - Crohna.
Wymaga to najczęściej ogólnego
leczenia choroby podstawowej
POWIKŁANIA METABOLICZNE
częściej w ileostomii, w warunkach
większej utraty wody, zaburzeń elektrolitowych, zaburzeń
wchłaniania witamin i mikroelementów
ZAROŚNIĘCIE STOMII
przyczyną są niedrożności
mechaniczne
WSZCZEPY ŚLUZOWKOWE
implanty śluzowki jelita w pobliżu
szwów śluzówkowo-skórnych.
Do ich powstania może dochodzić w
sytuacji mechanicznego podrażnienia gdy zaopatrzenie stomii znajduje
się zbyt blisko szwów
Wszczepy na ogół nie stanowią
problemu klinicznego
PRZETOKA
przyczyny: ewolucja zakażenia
okołostomijnego, perforacja jelita w tkance podskórnej
leczenie: drenaż, opatrunki
SPRZĘT
STOMIJNY I AKCESORIA
Rodzaj sprzętu zależy od
sprzęt stomijny powinien spełniać
następujące warunki:
powinien być szczelny dla treści
jelitowych i gazów
skutecznie chronić skórę wokół
stomii i zabezpieczyć ją przed odparzeniami i podrażnieniami
nie powinien ograniczać
sprawności fizycznej
powinien zabezpieczyć poczucie
bezpieczeństwa i komfortu
Rodzaje stosowanych worków w
zależności od wyłonionej stomii:
otwarte – ileostomijne,
posiadają w dolnej części otwór zamykany klamrą lub na rzepy,
stosowane są często w przypadku ileostomii gdzie wydzielina na
rzadszą konsystencję. Worki nie muszą być wymieniane przy każdym
wypróżnieniu jeżeli worek dobrze utrzymuje się na skórze, może
być przyklejony 2-3 dni
zamknięte- kolostomijne,
stosowane są najczęściej przez osoby z koostomią i wymienia się
je 1-2 razy dziennie
przeźroczyste – głównie
pooperacyjne
beżowe
worki produkowane są w systemach:
jednoczęściowe ( worek
zaopatrzony w część przylepną tzw. pole klejowe)
dwuczęściowe ( składa
się z płytki przyklejanej do skóry i mocowanego do niej woreczka
system synergiczny- łączy
w sobie zalety sprzęty 1 i 2 częściowego , składa się z
cienkiej płytki i worka, na płytce umieszczona jest specjalna
przeźroczysta strefa
Odpowiednio dobrany sprzęt stomijny
nie stanowi przeszkody dla normalnego funkcjonowania w życiu
codziennym i zawodowym.
Skóra wokół stomii wymaga
szczególnej pielęgnacji i uwagi by zminimalizować ryzyko powikłań.
Prawidłowa pielęgnacja tej okolicy jest niezbędnym warunkiem
osiągnięcia satysfakcji z życia i powrotu do aktywności zawodowej
i rodzinnej. Używając sprzętu stomijnego należy przestrzegać
następujących zasad:
przy każdej zmianie sprzętu
należy dokładnie umyć skórę ciepłą wodą, z mydłem o pH
skóry lub specjalną pianką do mycia skóry wokół stomii. Błona
śluzowa jelita nie jest unerwiona więc dotykanie jej nie jest
bolesne. Wskazane jest w miarę możliwości obmywanie stomii pod
bieżącą wodą.
Dokładne osuszenie skóry wokół
stomii- jest to konieczne by przylepiec dobrze przylegał do skóry
i nie odklejał się
dokładne wycięcie otworu w
przylepcu , dopasowanie go do skóry
jeżeli blisko stomii znajdują
się blizny pooperacyjne, bruzdy, zagłębienia itp. należy użyć
pasty uszczelniającej, wypełnić nierówności na skórze, a
następnie przykleić przylepiec. To zapobiegnie przeciekaniu treści
jelitowej pod przylepiec, a tym samym sprawi, że pacjent poczuje
się bezpieczniej i pewnie.
Przy pielęgnacji skóry wokół
stomii NIE należy :
zmywać skóry benzyną, eterem,
ponieważ niszczy się jej naturalną wilgotność
stosować mydeł alkalicznych,żeli
do kąpieli, płynów itp., ponieważ zmienia się pH skóry
stosować pod przylepiec żadnych
maści czy kremów ponieważ zmniejszają właściwości przylepne
skóry
SPECJALNE ŚRODKI I AKCESORIA
POMOCNICZE dla stomii i skóry wokół niej
pasta gojąca
pasta gojąco – uszczelniająca
chusteczki ze środkiem ochronnym
chusteczki zmywające
pianka, płyny do mycia skóry
puder gojący pochłaniający
wilgoć
krem nawilżająco ochronny
spray neutralizujący zapach
krople neutralizujące zapachy
pierścień ochronny
pierścień ochronny z kołnierzem-
tworzy barierę fizyczną pomiędzy stomią a skórą tak, że treść
jelitowa trafia bezpośrednio do worka stomijnego bez możliwości
przenikania
aerozol do usuwania przylepca
spray ochronny „druga skóra”
saszetki żelujące, które
zagęszczają treść jelitową w worku
minicapy
worki do stomii wklęsłych
pasy przepuklinowe dla pacjentów
ze stomią
sprzęt do irygacji
Istniejące na rynku polskim firmy
zajmujące się dystrybucją sprzętu stomijnego to Coloplast,
Convatec, Dansac, Pofarm-Poznań, Salls
ZASADY ZAOPATRZENIA W SPRZĘT
- Pierwszy sprzęt jakim zostaje zaopatrzony chory, zakładany jest jeszcze na stole operacyjnym. Wychodząc ze szpitala pacjent otrzymuje pierwsze zlecenie na zakup potrzebnego sprzętu stomijnego. Kolejne zlecenia wydaje lekarz POZ, chirurg, urolog lub onkolog.
- Okres na jaki wystawiono kolejne zlecenie nie może być dłuższy niż termin ważności karty zaopatrzenia comiesięcznego.
- Karta zaopatrzenia comiesięcznego- lekarz wystawiający zlecenie zakupu sprzętu oraz sklep gdzie się zaopatrujemy , odnotowują na niej odbiory sprzętu stomijnego na kolejne miesiące.
- Kartę zanosimy do oddziału NFZ , można też upoważnić pisemnie upoważnioną przez siebie osobę.
- wraz ze zleceniem poszpitalnym należy również w NFZ przedstawić kartę wypisu ze szpitala, dowód osobisty i ubezpieczenie.
- Kiedy już zarejestrujemy zlecenie na sprzęt stomijny zgłaszamy się po odbiór sprzętu do sklepu specjalistycznego. Aktualna lista sklepów w całej Polsce jest na stronie NFZ
ZASADY REFUNDACJI
Sprzęt stomijny, czyli płytki stomijne, worki, pierścienie, pasty uszczelniające, zestawy do irygacji są w 100% refundowane przez NFZ. Pacjent nie ponosi kosztów.
kwoty refundacji zależne od rodzaju stomii:
- ileostomia 400zł
- urostomia 480zł
- kolostomia 300zł
KILKA ZASAD OKREŚLAJĄCYCH PRAWIDŁOWE
UMIEJSCOWIENIE STOMII
jeśli to możliwe, stomia powinna
znajdować się w mięśniu prostym brzucha
ujście stomii powinno być
widoczne dla chorego i w zasięgu jego rąk, szczególnie u osób
otyłych ( niekiedy u osób otyłych wyłonienie stomii wykonuje się
w pępku po uprzednim jego usunięciu)
stomia powinna być oddalona od
rany operacyjnej minimum 4 cm
nie powinna znajdować się w
pobliżu kolców biodrowych fałdów skórnych, wcześniejszych
blizn pooperacyjnych, przeszczepów skóry ani zmian popromiennych
Przed samą operacją wyznaczane jest
miejsce stomii. Ma to służyć możliwie najlepszemu wyznaczeniu
miejsca jej ujścia tak, by późniejsza jej pielęgnacja i skóry
wokół oraz dopasowanie sprzętu było jak najmniej uciążliwe dla
pacjenta.
Miejsce stomii wyznacza się w 4
pozycjach
pochylonej
stojącej
siedzącej
leżącej
Obecnie dąży się do tego by czas
hospitalizacji był jak najkrótszy ze względów:
ŻYCIE
ZE STOMIĄ
Stomia nie ogranicza i życie z nią
może być zupełnie normalne
Bardzo ważna w życiu stomika
(osoby ze stomią) jest aktywność fizyczna ponieważ przyczynia
się to do prawidłowego funkcjonowania organizmu, właściwej
przemiany materii oraz wzmocnienie mięśni brzucha.
Zalecana aktywność to m.in.:
- jazda na rowerze
- nordic walking
- pływanie
- jazda na łyżwach, rolkach, nartach
itp
- Pacjenci stomijni powinni wykluczyć:
- boks, karate, judo- sporty kontaktowe
- sporty wymagające dużego wysiłku
fizycznego
- sporty wymagające dużego nasilenia
tłoczni brzusznej (np. podnoszenie ciężarów)
Podróżowanie.
Stomicy mogą podróżować bez
większych ograniczeń. Jeśli jednak po operacji minęło mniej niż
6 miesięcy , potrzebna jest zgoda lekarza na wyjazd.
W przypadku podróży, zmiany klimatu
i środowiska należy zabrać ze sobą więcej worków stomijnych
niż zwykle używa się na co dzień. Zmiana klimatu , wody, rodzaju
jedzenia może spowodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Należy
zabrać ze sobą środki przeciwbiegunkowe i elektrolity. W krajach
o ciepłym, wilgotnym klimacie należy przyjmować większa ilość
wody.
Aktywność zawodowa i życie
rodzinne
Stomia może być wyłoniona u
ludzi w każdym wieku, ale okres adaptacyjny do życia ze stomią
bywa różny. Nie należy rezygnować z dotychczasowych planów i
marzeń. Członkowie rodziny także biorą udział w życiu stomika
i nie należy ich lekceważyć, unikać ani odrzucać ich pomocy.
Powrót do pracy takiej osoby jest
uzależniony od rodzaju wykonywanego zawodu i należy omówić to z
lekarzem. Jeśli praca wymaga podnoszenia lub dźwigania należy się
wstrzymać z powrotem 12 tygodni , a potem ograniczyć ciężary.
Warto stosować specjalną bieliznę i pas stomijny.
Życie seksualne
Ta sytuacja i zabieg zmieniają
wygląd ciała i podejście do samego siebie w sposób nagły i nie
może pozostać niezauważone. Przyzwyczajenie się i akceptacja
własnego wizerunku wymaga czasu ( tak jak akceptacja przez partnera
czy partnerkę).
Fakt posiadania stomii nie powinien
mieć wpływu na prowadzenie normalnej aktywności seksualnej.
Pacjent i jego partner/ka muszą czuć się pewnie, nie bać się,
czuć się bezpiecznie ze sprzętem, którego pacjent używa przy
stomii.
ANTYKONCEPCJA- w przypadku ileostomii
tabletki antykoncepcyjne czy spirala mogą nie zdać egzaminu.
Konieczne może stać się używanie prezerwatyw.
CIĄŻA – mając wyłonioną stomię
kobiety mogą zajść w ciążę i urodzić zdrowe dziecko. W czasie
ciąży prawdopodobnie zmieni się rozmiar i kształt stomii .
Konieczne będzie dostosowanie sprzętu właściwego do sytuacji do
zmieniającego się w czasie ciąży kształtu brzucha. Ważny też
jest nadzór lekarza.
OTWARTA ROZMOWA Z PARTNEREM / KĄ –
Nie można z góry zakładać że druga osoba odrzuci fakt stomii

ALGORYTM WYMIANY WORKA STOMIJNEGO
definicja
jest to zabieg polegający na wykonaniu toalety stomii i złożeniu nowego sprzętu
rodzaj zabiegu:
pielęgnacyjny i profilaktyczny
cele zabiegu
- zapewnienie higieny
- zapobieganie stanom zapalnym skóry wokół stomii
- poprawa samopoczucia pacjenta i jakości jego życia
wskazania
każdy pacjent z wyłonioną stomią z ograniczoną możliwością w zakresie samoopieki
wykonawca
pielęgniarka, opiekun medyczny, pacjent samodzielny, osoba przeszkolona
przygotowanie sprzętu
- woreczki jednoczęściowe lub zestaw dwuczęściowy
- ciepła woda
- małe nożyczki
- miarka z papieru, długopis/ołówek
- miękkie ściereczki suche / gaziki
- pojemnik i worek na odpady
- rękawiczki jednorazowe
- pasta uszczelniająca
działania
- poinformowanie pacjenta o zabiegu i celu
- uzyskanie zgody pacjenta i włączenie go do współpracy
- ocena stomii (rodzaj, wielkość, kształt) i skóry wokół
- wybór sprzętu : do kolostomii zalecane są worki zamknięte, do ileostomii otwarte. Sprzęt musi zapewnić szczelność i bezpieczeństwo choremu
- ułożenie chorego w wygodnej pozycji ( najlepiej leżącej)
- założenie rękawiczek po uprzednim higienicznym umyciu rąk
- zdjęcie zużytego sprzętu ( odczepiamy w dół) , umycie stomii i skóry wokół ciepłą wodą z mydłem o pH skóry, zdjęcie resztek kleju
- po umyciu skóry wokół stomii i samej stomii pobranie miarki za pomocą wzornika papierowego i odrysowanie na sprzęcie jednorazowym lub płytce
- wycięcie otworu odpowiedniego do wielkości stomii
- osuszenie skóry ( suchą czystą ściereczką)
- odklejenie papieru zabezpieczającego część przylepną płytki i przyklejenie płytki do skóry
- w przypadku sprzętu dwuczęściowego - założenie worka na pierścień płytki i sprawdzenie zapięcia przez pociągnięcie worka
- w razie zastosowania worka otwartego - założenie zapinki na jego końcówkę
- przy stwierdzeniu nierówności należy założyć wokół stomii pastę uszczelniającą , zwiżlyć ją wodą i dobrze rozprowadzić uzupełniając nierówności
- uporządkowanie zestawu, segregacja odpadów
- zdjęcie rękawiczek
- udokumentowanie zabiegu
Pasta zapewnia szczelność, zapobiega podciekaniu treści kałowej.
Przy wszystkich zabiegach pielęgnacyjnych oraz przy zmianie sprzętu należy postępować ostrożnie i delikatnie by nie uszkodzić skóry wokół stomii.
MOŻLIWE POWIKŁANIA W TRAKCIE ZABIEGU:
- ból z powodu rany pooperacyjnej- zastosowanie płytki z akordeonowym pierścieniem zatrzaskowym, który przejmuje nacisk wywierany przy zmianie worka , dzięki czemu zabieg jest bezbolesny
- stomia wklęsła lub płaska- zastosowanie specjalnej płytki o wypukłym kształcie
- alergia skórna wokół stomii
- odparzenia
- przepuklina ( stosujemy specjalne worki)
Bardziej szczegółowy opis samego algorytmu wymiany worka znajdziecie
TU (klik)
Bardzo serdecznie polecam Wam również stronę CENTRUM SZKOLEŃ KORA, (klik) gdzie można zrobić za niewielkie pieniądze kurs opieki stomijnej i uzyskać certyfikat
źródło informacji: materiały naukowe dr n. med. Adama Majewskiego, Podstawy pielęgniarstwa chirurgicznego