potrzeby pacjenta - jak je rozróżnić?

 

Rozróżnianie potrzeb bio-psycho-społecznych pacjenta – kluczowa kompetencja przyszłego opiekuna medycznego i pielęgniarki

Egzamin zawodowy sprawdza wiedzę i umiejętności praktyczne. Jednak w realnej pracy z pacjentem decydujące znaczenie ma coś więcej — zdolność dostrzegania człowieka w całej jego złożoności.

Model bio-psycho-społeczny zakłada, że zdrowie i choroba nie są wyłącznie zjawiskami biologicznymi. Na stan pacjenta wpływają również jego emocje, relacje, sytuacja rodzinna, poczucie bezpieczeństwa i sensu.

Dla osoby przygotowującej się do egzaminu to nie jest teoria. To praktyczna umiejętność, którą komisja ocenia w każdym zadaniu.

---

1. Potrzeby biologiczne – fundament opieki

To potrzeby związane z funkcjonowaniem organizmu i utrzymaniem życia.

Należą do nich m.in.:

• oddychanie,

• odżywianie i nawodnienie,

• wydalanie,

• sen i odpoczynek,

• utrzymanie higieny,

• profilaktyka powikłań (np. odleżyn, zakrzepicy),

• kontrola bólu.

Podczas egzaminu praktycznego ocenia się, czy potrafisz:

• rozpoznać zagrożenie dla zdrowia,

• zaplanować działania profilaktyczne,

• wykonać procedurę zgodnie z zasadami aseptyki i bezpieczeństwa.

Ale uwaga — samo wykonanie czynności to za mało. Liczy się świadomość celu.

Przykład: zmiana pozycji pacjenta leżącego to nie „rutynowa czynność”, lecz działanie zapobiegające martwicy tkanek i powikłaniom ogólnoustrojowym.

---

2. Potrzeby psychiczne – często niewidoczne, ale równie ważne

Pacjent to nie tylko ciało. Choroba bardzo często wiąże się z:

• lękiem,

• poczuciem utraty kontroli,

• wstydem,

• obniżonym nastrojem,

• bezradnością.

Twoja rola jako opiekuna czy przyszłej pielęgniarki to:

• komunikować się spokojnie i jasno,

• informować o wykonywanych czynnościach,

• zachować intymność,

• dawać poczucie bezpieczeństwa.

Na egzaminie zwraca się uwagę na to, czy mówisz do pacjenta, czy tłumaczysz przebieg czynności, czy reagujesz na jego sygnały niewerbalne.

Brak komunikacji może zostać oceniony jako błąd — nawet jeśli technicznie wykonasz zadanie poprawnie.

---

3. Potrzeby społeczne – kontekst, który zmienia wszystko

Człowiek funkcjonuje w relacjach. Choroba wpływa nie tylko na niego, ale również na rodzinę i środowisko.

Potrzeby społeczne obejmują m.in.:

• utrzymanie kontaktu z bliskimi,

• zachowanie ról społecznych,

• poczucie godności,

• autonomię w podejmowaniu decyzji.

W praktyce oznacza to:

• włączanie pacjenta w proces decyzyjny (na tyle, na ile pozwala stan zdrowia),

• poszanowanie jego przekonań,

• współpracę z rodziną,

• informowanie o możliwościach wsparcia.

Podczas egzaminu może pojawić się zadanie wymagające zaplanowania opieki długoterminowej. Wtedy uwzględnienie aspektu społecznego jest elementem kompleksowej odpowiedzi.

---

4. Jak rozróżniać potrzeby w praktyce egzaminacyjnej?

Zadaj sobie trzy pytania przy każdym zadaniu:

1. Co zagraża zdrowiu fizycznemu pacjenta?

2. Co może budzić jego lęk lub dyskomfort emocjonalny?

3. Jak choroba wpływa na jego funkcjonowanie w rodzinie i społeczeństwie?

Jeśli potrafisz odpowiedzieć na wszystkie trzy — myślisz holistycznie.

---

5. Holistyczne podejście a odpowiedzialność zawodowa

W nowoczesnej opiece zdrowotnej odchodzi się od modelu czysto biomedycznego na rzecz podejścia całościowego. Klasycznym przykładem takiego myślenia jest teoria potrzeb opracowana przez Virginia Henderson, która wskazywała, że rolą pielęgniarki jest wspieranie pacjenta w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych — zarówno fizycznych, jak i psychicznych oraz społecznych.

To właśnie ta koncepcja leży u podstaw współczesnego kształcenia pielęgniarek i opiekunów medycznych.

---

6. Najczęstsze błędy na egzaminie

• Koncentracja wyłącznie na procedurze technicznej.

• Brak komunikacji z pacjentem.

• Nieuwzględnienie emocji chorego.

• Pominięcie elementów profilaktyki powikłań.

• Brak myślenia przyczynowo-skutkowego.

Egzaminatorzy oceniają nie tylko „czy wiesz”, ale czy jesteś bezpieczna/y dla pacjenta.

Rozróżnianie potrzeb bio-psycho-społecznych to nie teoria z podręcznika. To kompetencja, która decyduje o jakości opieki.

Jeśli przygotowujesz się do egzaminu:

• ucz się rozumieć sytuację pacjenta,

• ćwicz analizę przypadków,

• myśl w kategoriach całościowych.

Dobry opiekun medyczny i dobra pielęgniarka nie widzą „jednostki chorobowej”. Widzą człowieka.

A to właśnie ta różnica buduje profesjonalizm.

za chwilę egzamin

 

Egzamin na opiekuna medycznego i przyszłe pielęgniarki – jak przygotować się mądrze, a nie tylko „na pamięć”?

Egzamin zawodowy to moment, który dla wielu osób jest źródłem stresu, niepewności i presji. Niezależnie od tego, czy przygotowujesz się do egzaminu na opiekuna medycznego, czy jesteś studentką/studentem pielęgniarstwa przed pierwszym poważnym zaliczeniem praktycznym — jedno jest pewne: wiedza to za mało.

W pracy z pacjentem liczy się rozumienie, odpowiedzialność i umiejętność podejmowania decyzji.

1. Nie ucz się procedur — zrozum ich sens

Najczęstszy błąd? Nauka schematów bez refleksji.

Jeżeli uczysz się zmiany opatrunku, toalety pacjenta czy profilaktyki przeciwodleżynowej — zapytaj siebie:

• Dlaczego wykonuję to w tej kolejności?

• Co może się stać, jeśli pominę dany etap?

• Jakie powikłania mogą wystąpić?

Egzamin praktyczny sprawdza nie tylko „czy wiesz”, ale czy potrafisz logicznie myśleć i reagować.

2. Myśl jak osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo

Każda czynność medyczna zaczyna się od:

• identyfikacji pacjenta,

• oceny stanu ogólnego,

• zachowania zasad aseptyki,

• dokumentacji.

To nie są dodatki. To fundament zawodu.

Pamiętaj: komisja egzaminacyjna zwraca uwagę na detale — dezynfekcję rąk, komunikację z pacjentem, organizację stanowiska pracy. Często to właśnie drobne elementy decydują o wyniku.

3. Komunikacja to część egzaminu

Wielu zdających skupia się wyłącznie na technice. Tymczasem zawód opiekuna i pielęgniarki to przede wszystkim relacja.

Mów do pacjenta:

• informuj, co robisz,

• pytaj o samopoczucie,

• zachowuj szacunek i intymność.

To pokazuje dojrzałość zawodową.

4. Naucz się myśleć klinicznie

Nie wystarczy wiedzieć, czym jest odleżyna II stopnia. Trzeba umieć:

• rozpoznać objawy stanu zapalnego,

• wskazać czynniki ryzyka,

• zaplanować działania profilaktyczne,

• ocenić, kiedy zgłosić problem pielęgniarce lub lekarzowi.

Egzamin to symulacja prawdziwej pracy. Traktuj go poważnie — jak pierwszy dyżur.

5. Opanuj stres — to też kompetencja

Stres jest naturalny. Problem zaczyna się wtedy, gdy blokuje działanie.

Pomaga:

• ćwiczenie procedur „na głos”,

• symulowanie egzaminu w warunkach domowych,

• praca z checklistą,

• techniki oddechowe przed wejściem na salę.

Pamiętaj — komisja nie szuka perfekcji. Szuka osoby bezpiecznej dla pacjenta.

6. To nie tylko egzamin. To początek drogi.

Zawód opiekuna medycznego i pielęgniarki to ogromna odpowiedzialność, ale też sens i realny wpływ na czyjeś życie.

Nie ucz się „żeby zdać”.
Ucz się, żeby być kimś, komu rodzina powierzy najbliższą osobę bez lęku.

To zupełnie inna motywacja.

---

Na zakończenie

Jeżeli czujesz niepewność — to dobrze. Ona świadczy o tym, że rozumiesz wagę zawodu.

Kompetencje buduje się latami. Egzamin to tylko jeden z etapów.

A dobrym medykiem nie zostaje się przez przypadek — tylko przez świadome przygotowanie.

EGZAMIN PRAKTYCZNY strona techniczna

Sporo osób zadaje pytanie o różne techniczne szczegóły egzaminu. Dziś spróbuję przybliżyć Wam w lekkim zarysie jak to wygląda.

Zaznaczam jednocześnie, że każdej szkole mogą być różnice ale główne cechy są wspólne.

Na salę wchodzi się po kilka osób- załóżmy, że trzy. W naszej szkole na ogół własnie tak jest. 

Sala ma 3 stanowiska dla każdego zdającego. Jest wspólny magazyn skąd wszyscy pobierają sprzęt i środki do przygotowania zestawów. Jedna cześć sali przeznaczona jest na brudownik gdzie po wykonaniu czynności segregujemy odpady, myjemy i dezynfekujemy sprzęty. Każde stanowisko jest podpisane i wiadomo gdzie co jest. Na sali jest egzaminator oraz zespół komisyjny wraz z obsługą techniczną. 

Po wejściu na salę komisja sprawdza nasze dane osobowe zgodne z dowodem tożsamości. Potem losujemy stanowisko przy którym będziemy wykonywać zadanie. W tym momencie mamy czas by zapoznać się z magazynem, brudownikiem itp. 

Zajmujemy swoje miejsce przy stanowisku wcześniej wylosowanym. Zespół komisyjny rozplombowuje zestaw egzaminacyjny i rozdaje go zdającym. 

  Teraz mamy czas na uzupełnienie pierwszej strony, czyli dane, numer itd. 

Nie musicie się martwić o nic bo osoby z komisji powiedzą Wam gdzie i co wpisywać. Potem macie czas na zapoznanie się z treścią zadania. Przeczytajcie dokładnie. Pomyślcie co i jak będziecie robić. Ułóżcie sobie w głowie plan działania. 

Wszyscy zdający na sali jednocześnie zaczynają egzamin. Wystarczy, że kiwniecie sobie głową, że już i w tym momencie podnosicie ręce dając sygnał, że zaczynacie. Od tego momentu płynie czas. 

                     Powiem Wam jak to było gdy ja podchodziłam do egzaminu:

Najbardziej bałam się, że dane czynności będę wykonywać zbyt szybko ze stresu. Moje ruchy spowolniło to, że mówiłam głośno każdą czynność, np:

- podchodzę do pacjenta by uzyskać zgodę na wykonanie zleconych czynności: DZIEŃ DOBRY PANI. NAZYWAM SIĘ AGNIESZKA, ZLECONO MI WYKONANIE U PANI ( i tu podajemy tę czynność) oraz (jeśli jest druga czynność to też wymieniamy). CZY ZGADZA SIĘ PANI? lub  CZY WYRAŻA PANI ZGODĘ? TAK? TO W TAKIM RAZIE IDĘ PRZYGOTOWAĆ WSZYSTKO I ZA CHWILĘ DO PANI WRÓCĘ. 

-Idę w stronę okna i mówię: zamykam okno by stworzyć odpowiedni mikroklimat dla pacjenta, zamykam drzwi. 

- przynoszę z magazynu parawany by zapewnić pacjentce intymność przy wykonywanych czynnościach

- idę do magazynu, pobieram ...(wymieniamy wszystko co układamy na tacy czy wózku) Pobierajcie sobie wszystko co Wam potrzebne do pierwszego zadania, po wykonaniu tego,  można wrócić do magazynu by przygotować kolejny zestaw i przystąpić do następnej czynności

- wracamy do pacjentki i przystępujemy do czynności uprzednio nakładając fartuch i rękawiczki. Rozmawiajcie z fantomem, wiem, że to dziwne bo to lalka ale skupcie się i traktujcie go jak pacjenta. Na egzaminie punktowana jest ta zaleta gdy nawiążemy z pacjentem dobry kontakt. Mówmy wszystko co robimy: teraz zmienię pani koszulę. Zacznę ją zdejmować od strony ( bliższa, dalsza, chora, zdrowa...zależy jak to jest w zadaniu )

Po wykonaniu pierwszej czynności mówimy pacjentowi, że teraz idziemy do brudownika zanieść wszystko i by pobrać z magazynu kolejne rzeczy do następnej czynności. Odchodząc od pacjenta zawsze pamiętajmy o podniesieniu barierek.

mówimy dalej

- zbieram teraz wszystkie rzeczy jakie wykorzystałam przy wykonywaniu czynności (jeśli jest bielizna to oczywiście wrzucam ją do kosza, który mam przy łóżku), dezynfekuję stolik przyłóżkowy i idę do brudownika gdzie segreguję odpady, myję i dezynfekuję sprzęt, a na koniec myję i dezynfekuję ręce

- idę do magazynu by pobrac rzeczy niezbędne do wykonania drugiej czynności, oczywiście to wszystko mówię głośno. 

Potem wracamy do pacjenta. Zgodę na drugą czynność uzyskaliśmy wcześniej ale możemy przypomnieć (bo może egzaminator nie pamiętać) mówiąc do fantoma. ...na przykład...TAK JAK USTALIŁYŚMY NA POCZĄTKU, PO ZMIANIE KOSZULI TERAZ PANIĄ NAKARMIĘ.

I zaczynamy wykonywać czynność. 

Po zakończeniu zbieramy wszystkie wykorzystane rzeczy, jeśli mamy przy sobie kosze na odpady (często są wtedy gdy mamy wózek) to segregujemy je. 

Po wykonaniu wszystkich czynności należy ułożyć wygodnie pacjenta w odpowiedniej pozycji według zadania, poprawić mu koszulkę, poduszki, wygładzić pościel, nałożyć koc (jeśli jest), podnieść barierki. Można na koniec zapytać pacjenta czy wszystko w porządku, czy jest mu wygodnie i czy dobrze się czuje. Odstawiamy parawan, otwieramy okno. Pacjentowi dziękujemy za współpracę (ewentualnie)

  Zabrać rzeczy, zdezynfekować stolik i udać się do brudownika. Tam powtarzamy to co wcześniej. 

Na co często egzaminator zwraca uwagę? wszystko zależy co ma w kluczu oceniania. Często oceniane są:

- kontakt z pacjentem

-estetyka miejsca pracy

- estetyka wykonania zadania

- znajomość algorytmów wykonywanych czynności

- zachowanie środków ostrożności (fartuch, rękawiczki) dezynfekcja miejsca pracy

- segregowanie śmieci

i wiele innych rzeczy oraz oczywiście wypełnienie dokumentacji, wypisanie tego co jest w poleceniu, np. plan działania, problemy itp.

Po wykonaniu czynności siadamy przy swoim stoliku i wypełniamy dokumenty według treści zadania. 

Lepiej potem wszystko jeszcze raz przeczytać.

Jeśli jesteśmy pewni podnosimy rękę dając znak, że zakończony egzamin. Tu już nie czekamy na innych. Koniec zgłaszamy indywidualnie. 

Wychodzimy z sali.....

Mniej więcej tak to wygląda....

Jak mówić do fantoma? głośno, ale nie przekrzykując innych. Egzaminator obserwuje trzy osoby (kilka osób), może przeoczyć jakąś Waszą czynność ale gdy o niej mówicie to ją usłyszy. Nie skupiajcie się na tym co mówią koleżanki obok, bo możecie się pogubić i jeszcze bardziej zestresować.

Najlepiej jest najpierw wykonać czynności, a potem wszystko udokumentować na koniec. Rękę podnosimy na początku zgłaszając gotowość rozpoczęcia egzaminu i na koniec po wszystkich czynnościach i wypełnieniu dokumentacji. 

Ważne jest również to, że w czasie egzaminu gdy zorientujecie się, że o czymś zapomnieliście czy coś nie tak wykonaliście- możecie pójść po zapomnianą rzecz lub poprawić wykonywaną czynność. 

Egzaminator nie może z Wami rozmawiać, ta osoba tylko obserwuje i ocenia. 

Jeśli macie jeszcze jakieś pytania to pytajcie. Jeśli zaś chcą opowiedzieć o swoich doświadczeniach z egzaminu inni opiekunowie to zapraszam do dyskusji. 

Pozdrawiam i trzymam kciuki

CO OPIEKUN MEDYCZNY MUSI UMIEĆ

1. Rozpoznawanie problemów i potrzeb osoby chorej i niesamodzielnej

1) charakteryzuje rozwój psychofizyczny człowieka w poszczególnych fazach życia;
2) określa wpływ choroby na stan psychiczny, sytuację społeczną jednostki i jej rodziny;
3) wykorzystuje metody i źródła zbierania danych do rozpoznawania problemów i potrzeb osoby chorej i niesamodzielnej;
4) uczestniczy w rozpoznawaniu problemów i potrzeb osoby chorej i niesamodzielnej;
5) reaguje na zmieniające się problemy i potrzeby osoby chorej i niesamodzielnej;
6) rozpoznaje poziom wiedzy, umiejętności, motywacji i możliwości w zakresie samoopieki osoby chorej i niesamodzielnej.

2. Planowanie, organizowanie i wykonywanie czynności higienicznych i pielęgnacyjnych u osoby chorej i niesamodzielnej

1) określa cele czynności higienicznych i pielęgnacyjnych;
2) określa wskazania, przeciwwskazania i niebezpieczeństwa związane z wykonywaniem czynności higienicznych i pielęgnacyjnych wobec osoby chorej i niesamodzielnej;
3) planuje i organizuje czynności higieniczne i pielęgnacyjne z uwzględnieniem stanu osoby chorej i niesamodzielnej;
4) przestrzega zasad wykonywania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych wobec osoby chorej i niesamodzielnej;
5) dobiera metody i techniki wykonywania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych wobec osoby chorej i niesamodzielnej;
6) stosuje algorytmy czynności higienicznych i pielęgnacyjnych wobec osoby chorej i niesamodzielnej;
7) przestrzega zasad postępowania w sytuacjach trudnych wobec osoby chorej i niesamodzielnej;
8) ocenia stan higieniczny chorego;
9) wykonuje słanie łóżka pustego oraz z osobą chorą i niesamodzielną;
10) wykonuje toaletę całego ciała osoby chorej i niesamodzielnej z uwzględnieniem toalety i zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie jamy ustnej;
11) wykonuje mycie głowy osoby chorej i niesamodzielnej leżącej w łóżku i zakłada czepiec przeciwwszawiczy;
12) wykonuje zmianę bielizny osobistej i pościelowej;
13) wykonuje zmianę pieluchomajtek i innych środków absorpcyjnych oraz pomaga w czynnościach fizjologicznych osobie chorej i niesamodzielnej;
14) wykonuje wymianę cewnika zewnętrznego, worka stomijnego i worka na mocz osobie chorej i niesamodzielnej;
15) wykonuje zabiegi przeciwzapalne i kąpiele lecznicze osobie chorej i niesamodzielnej na zlecenie lekarza lub pielęgniarki;
16) pomaga osobie chorej i niesamodzielnej w przyjmowaniu leków zleconych przez lekarza;
17) stosuje profilaktykę i pielęgnację przeciwodleżynową u osoby chorej i niesamodzielnej;
18) zapewnia osobie chorej i niesamodzielnej wygodne i bezpieczne ułożenie w łóżku;
19) pomaga przy zmianie pozycji, wstawaniu i przemieszczaniu się osoby chorej i niesamodzielnej;
20) wykonuje czynności usprawniające ruchowo osobę chorą i niesamodzielną;
21) karmi osobę chorą i niesamodzielną lub pomaga podczas jej karmienia;
22) zapewnia bezpieczeństwo i intymność podczas wykonywania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych osobie chorej i niesamodzielnej;
23) przekazuje pielęgniarce informacje o zaobserwowanych zmianach w stanie zdrowia osoby chorej i niesamodzielnej;
24) przestrzega procedur postępowania z brudną bielizną i zużytym sprzętem;
25) stosuje przepisy prawa dotyczące praw pacjenta;
26) przeprowadza edukację w zakresie higieny osobistej i zabiegów pielęgnacyjnych;
27) posługuje się sprzętem, przyborami, materiałami i środkami zgodnie z ich przeznaczeniem.

3. Planowanie, organizowanie i wykonywanie czynności opiekuńczych nad osobą chorą i niesamodzielną

1) przestrzega zasad, określa cele, wskazania i przeciwwskazania do wykonywania czynności opiekuńczych;
2) planuje i organizuje czynności opiekuńcze nad osobą chorą i niesamodzielną z uwzględnieniem jej stanu zdrowia;
3) zapewnia higienę i estetyczny wygląd otoczenia osoby chorej i niesamodzielnej;
4) pomaga osobie chorej i niesamodzielnej w wykonywaniu czynności życia codziennego;
5) pomaga osobie chorej i niesamodzielnej w użytkowaniu sprzętu ortopedycznego i rehabilitacyjnego;
6) aktywizuje osobę chorą i niesamodzielną i organizuje jej czas wolny;
7) współpracuje z zespołem terapeutycznym i opiekuńczym na rzecz osoby chorej i niesamodzielnej;
8) zapewnia bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne osobie chorej i niesamodzielnej podczas wykonywania czynności opiekuńczych;
9) pomaga w adaptacji osoby chorej i niesamodzielnej do warunków życia w placówkach ochrony zdrowia oraz pomocy społecznej;
10) pomaga osobie chorej i niesamodzielnej w adaptacji do zmian związanych z przewlekłą chorobą lub starością;
11) udziela wsparcia osobie chorej i niesamodzielnej w sytuacjach trudnych;
12) pomaga osobie chorej i niesamodzielnej w podtrzymywaniu aktywności ruchowej;
13) przekazuje pielęgniarce informacje o zmianach w stanie zdrowia osoby chorej i niesamodzielnej zaobserwowanych podczas wykonywania czynności opiekuńczych;
14) przestrzega procedur postępowania ze sprzętem i materiałem podczas wykonywania czynności opiekuńczych nad osobą chorą i niesamodzielną;
15) dezynfekuje oraz myje przybory i sprzęt używane podczas wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych u osoby chorej i niesamodzielnej.

TESTY PISEMNE- EGZAMIN ZAWODOWY OPIEKUN MEDYCZNY STYCZEŃ 2016

zad. 1
zmniejszenie sprawności fizycznej u ludzi starszych wynika ze

a. zwiększenia siły mięśni
b. zwiększenia mocy mięśni
c. zmniejszenia ruchomości w stawach
d. zmniejszenia zawartości tkanki tłuszczowej

zad. 2.
wraz ze starzeniem się organizmu bardzo często następuje

a. poprawa pamięci krótkotrwałej
b. gorsza percepcja tonów wysokich
c. zwiększenie ilości mazi stawowej
d. gorsze widzenie w oddali niż z bliży

zad. 3
pacjentka chorująca na reumatoidalne zapalenie stawów ponownie została przyjęta na oddział z powodu zaostrzenia choroby. Ma obniżony nastrój, jest pesymistycznie nastawiona do leczenia , płacze, nie ma apetytu. Można podejrzewać, że u pacjentki występuje

a. mania
b. regresja
c. depresja
d. psychoza

zad. 4.
podstawowymi metodami wykorzystywanymi przez opiekuna do zbierania danych o pacjencie leżącym w celu rozpoznania jego problemów i potrzeb są:

a. pomiar masy ciała i ciśnienia krwi
b. obserwacja, wywiad, analiza dokumentacji
c. przeprowadzenie ankiety, badanie wzroku i słuchu
d. wyniki badań podstawowych, zebranie informacji na temat chorób przewlekłych w rodzinie

zad. 5.
aby rozpoznać u pacjenta leżącego z logicznym kontaktem słownym niezaspokojoną potrzebę wydalania najlepszymi metodami będą

a. obserwacja i wywiad z rodziną
b. obserwacja i wywiad z chorym
c. rozmowa z pielęgniarka i analiza  skali Lawtona
d. analiza historii choroby pacjenta i rozmowa z lekarzem prowadzącym

zad. 6.
u osoby chorej na cukrzycę typu drugiego mogą pojawić się problemy dotyczące

a. skóry, typu czyraki
b. przyswajania żelaza
c. układu ruchu ,typu zwyrodnienia
d. zmniejszonego przyjmowania płynów

zad. 7
mężczyzna aktywny zawodowo uległ wypadkowi, w wyniku którego stał się w dużej mierze zależny od osób opiekujących się nim. Często gdy opiekun proponuje mu wykonanie określonych działan czy zabiegów , podopieczny odmawia twierdząc , że nie ma w tej chwili ochoty na daną czynność. Czasem próbuje wykonać ją samodzielnie, a przy niepowodzeniu złości się. Takie postępowanie się z niezaspokojoną potrzebą

a. bezpieczeństwa fizycznego
b. rozwoju zainteresowań
c. autonomii
d. dominacji

zad. 8
w przypadku osłabienia jednej kończyny, bełkotliwej mowy i zaburzeń równowagi u pacjenta, opiekun medyczny powinien

a. zgłosić lekarzowi podejrzenie udaru mózgu
b. połozyć pacjenta do łóżka zapewniając ciszę i spokój
c. zgłosić pielęgniarce oddziałowej nietrzeźwość pacjenta
d. dostarczyć pacjentowi wózek inwalidzki do poruszania się

zad. 9
pani Janina dwa dni temu została przyjęta na oddział neurologiczny z przetoką jelitową. Samodzielnie zmienia woreczki stomijne, ale zabieg ten wykonuje nieprawidłowo. W tej sytuacji opiekun medyczny powinien poinformowac pacjentkę , że zdejmując worek stomijny powinna go odklejać od

a. prawego boku do lewego boku
b. od lewego boku do prawego
c. góry do dołu
d. z dołu do góry

zad. 10
toaletę jamy ustnej u pacjentki obłożnie chorej lub nieprzytomnej wykonuje się głównie w celu

a. zapewnienia czystości zębów pacjentki
b. obserwacji zmian patologicznych występujących na błonie śluzowej w jamie ustnej
c. zapobiegania zmianom patologicznym w jamie ustnej pacjentki lub ich pielęgnacji
d. zapewnienia prawidłowego poziomu higieny przedsionka jamy ustnej lub języka pacjentki

zad. 11
dokładne osuszanie skóry po toalecie ciała i zastosowanie zasypki w miejscach między fałdami skórnymi szczególnie u osób z nadwagą , ma na celu

a. zapobieganie odparzeniom
b. poprawę funkcjonowania skóry
c. poprawę komfortu psychicznego
d. zapobieganie atopowemu zapaleniu skóry

zad. 12
jednym ze wskazań do ułożenia pacjenta w pozycji wysokiej jest

a. duszność
b. owrzodzenie podudzi
c. niedowład połowiczny
d. ból kręgosłupa lędźwiowego

zad. 13
niewłaściwe przemieszczanie chorego w łóżku , typu przeciąganie chorego zamiast unoszenia może

a. spowodować niedkrwienie skóry
b. przyczynić się do powstania odleżyny
c. utrudnić właściwą pielęgnację chorego
d. przyczynić się do powstania przykurczy

zad. 14
pacjent z niedowładem lewostronnym i niewielkimi trudnościami samoobsługowymi jest spocony. Najlepszym sposobem utrzymania skóry w czystości będzie

a. zachęcanie go do samodzielnej kąpieli w wannie
b. samodzielne umycie sie pacjenta przy umywalce
c. pomoc pacjentowi podczas kąpieli pod prysznicem
d. toaleta ciała pacjenta wykonana w łóżku przez opeikuna

zad. 15
w zestawie do wymiany worka na mocz oprócz czystego worka na tacy , powinny znajdować się co najmniej

a. miska, gazik, 2 miski nerkowate, rękawiczki jednorazowe
b. 2 miski nerkowate, 3 pary rękawiczek, pean
c. pean, serweta jednorazowa , miska nerkowata, rękawiczki jednorazowe
d. miska nerkowata, 2 pary rękawiczek, serweta jednorazowa, gazik, miska

zad. 16
jedną z zasad obwiązujących w trakcie wykonywania toalety ciała chorego w łóżku jest

a. mycie ciała pacjenta od części brudniejszych do czystszych
b. mycie ciała pacjenta od części czystszych do brudniejszych
c. uniesienie wezgłowia łóżka na czas trwania zabiegi
d. każdorazowa zmiana bielizny osobistej chorego

zad. 17
aby poprawić pozycję zsuwającego się z wózka pacjenta opiekun powinien stanąć

a. z boku wózka, podłozyć jedną rękę pod udo, a drugą pod przeciwległą pachę pacjenta i podciągnąć do góry
b. z przodu wózka, ustabilizować swoimi kolanami kolana pacjenta, podkładając ręce pod pachami pacjenta przesunąć go
c. z tyłu wózka, przełożyć swoje ręce pod pachami pacjenta, przytrzymując przedramiona pacjenta podciągnąć go do siebie
d. z przodu wózka, pochylić lekko tułów pacjenta ku sobie, przełozyć swoje ręce pod pachami pacjenta, splatając je na plecach przesunąć pacjenta

zad. 18
w trakcie wykonywania toalety jamy ustnej u przytomnego ale niesamodzielnego pacjenta nalezy

a. podłożyć pod brodę pacjenta ręcznik
b. posadzić pacjenta z pochyleniem do przodu
c. podtrzymywać głowę pacjenta w trakcie mycia zębów
d. zabezpieczyć poduszkę przed zamoczeniem rozkładając na niej ręcznik

zad. 19
wykonując zgodnie z algorytmem toaletę całego ciała u pacjenta leżącego w łóżku , po umyciu brzucha należy

a. podmyć pacjenta
b. umyć jego plecy i pośladki
c. założyć pacjentowi górną część piżamy
d. założyć pacjentowi dolną część piżamy

zad. 20
w trakcie rozmowy z 85-letnią , nowo przyjętą do szpitala pacjentką, opiekun usłyszał, że jej syn czesto ją bije. Na odsłoniętych częściach ciała pacjentki nie widać uszkodzeń ani siniaków. W tej sytuacji opiekun powinien

a. spróbować wytłumaczyć pacjentce że to nieprawda i że zawodzi ją pamięć
b. przekazać informację pielęgniarce lub lekarzowi prowadzącemu
c. jak najszybciej porozmawiać z synem oczekując wyjaśnień
d. natychmiast zgłosić sprawę do prokuratury

zad. 21.
ścieląc puste łóżko nalezy odłożyć na krzesło

a. poduszki, kołdrę, podkłady, prześcieradło, usunąć okruchy z materaca, nałozyć kolejno dolne warstwy pościeli , kołdrę i poduszki
b. kołdrę, usunąć okruchy z prześcieradła i z podkładów, poprawić ułożenie podkładów i poduszek, nałożyć kołdrę
c. poduszki, przesunąć kołdrę, usunąć okruchy z prześcieradła, poprawić ułożenie kołdry , połozyć poduszki
d. kołdrę i podkłady, usunąc okruchy z prześcieradła, poprawić prześcieradło i poduszki, nałozyć podkłady i kołdrę

zad. 22
zakładanie koszuli nocnej osobie z niedowładem połowicznym prawostronnym nalezy zacząć od

a. kończyny górnej lewej
b. kończyny górnej prawej
c. głowy, a następnie załozyć rękaw na kończynę górną lewą
d. głowy, a następnie założyć rękaw na kończynę górną prawą

zad. 23.
przed przystąpieniem założenia czepca przeciwwszawiczego nalezy

a. umyć głowę podopiecznej
b. obciąc włosy na długość 1 cm
c. ocenić stan skóry głowy podopiecznej
d. poinformować inne chore o wszawicy u podopiecznej

zad. 24
osoba aktywna poruszająca się samodzielnie u której występuje lekki stopień nietrzymania moczu
powinna stosować

a. woreczki urostomijne
b. wkładki urologiczne
c. pieluchomajtki
d. tampony

zad. 25
zamocowanie podłączonego do cewnika worka na mocz powyżej poziomu pęcherza moczowego, może spowodować

a. cofanie się moczu i niebezpieczeństwo zakażenia dróg moczowych
b. trudności w odpływie moczu i krwawienie z pęcherza moczowego
c. odpływ moczu do miedniczki nerkowej i jego zaleganie
d. nieszczelnośc cewnika i wyciekanie moczu z cewki

zad. 26
wskazaniem do zastosowania ciepłego zabiegu przeciwzapalnego u pacjenta są

a. krwiaki
b. obrzeki
c. bóle głowy
d. nerwobóle

zad. 27
pacjent niesamodzielny, któremu opiekun ma pomóc w przyjmowaniu leków odmawia ich przyjęcia. W tej sytuacji opiekun powinien

a. w trybie natychmiastowym podać leki uzywając do tego siły
b. bezzwłocznie skonsultować się z lekarzem prowadzącym
c. uszanować wolę pacjenta i nie podawać leków
d. podać leki bez informowania pacjenta

zad. 28
duże znaczenie w profilaktyce przeciwodleżynowej u osób starszych unieruchomionych w łóżku odgrywa dieta, w której nalezy zwiększyć ilość

a. soli
b. białka
c. tłuszczów
d. węglowodanów

zad. 29 
pacjent po kilku dniach unieruchomienia w łóżku powinien zacząć je opuszczać. Przed wstaniem pacjenta z łóżka (uzyskaniem pozycji pionowej) opiekun powienien przede wszystkim

a. ocenić stan higieniczny chorego
b. wykonać ćwiczenia bierne kończyn dolnych
c. posadzić pacjenta na łóżku ze spuszczonymi nogami
d. wywietrzyć pomieszczenie, w którym przebywa pacjent

zad. 30
o zastosowaniu przymusu bezpośredniego wobec pacjenta z zaburzeniami psychicznymi , przebywającego w szpitalu , może zadecydować

a. pielęgniarka, gdy pacjent nie chce przyjąć leków nasercowych
b. lekarz, gdy pacjent dopuszcza się zamachu przeciwko własnemu zdrowiu
c. opiekun medyczny gdy pacjent zachowuje się agresywnie , niszczy przedmioty znajdujące się w pobiżu
d. każda osoba z personelu medycznego , gdy pacjent nie współpracuje i zachowuje się agresywnie wobec innych

zad. 31
pacjentowi, u którego zdiagnozowano grzybicę stóp i zastosowano leczenie , opiekun medyczny powinien zasugerować

a. dokładne nawilżanie skóry
b. noszenie gumowego obuwia
c. używanie bawełnianych skarpet
d. zwiększenie w diecie ilości płynów

zad. 32
przeciwwskazaniem do samodzielnego wyjścia pacjenta na spacer do pobliskiego parku będzie przede wszystkim

a. powtarzające się u niego zaburzenie równowagi
b. poruszanie się pacjenta na wózku inwalidzkim
c. utrudniony kontakt z pacjentem
d. wyciszone zachowanie pacjenta

zad. 33
jeżeli pacjentowi, u którego lekarz podejrzewa zakrzepowe zapalenie żył głębokich , lekarz zlecił wykonanie badania rentgenowskiego w pracowni mieszczącej się w innej części szpitala, to opiekun powinien poiformować pacjenta o badaniu oraz

a. przeanalizować wyniki badania
b. towarzyszyć mu podczas przebiegu badania
c. zaprowadzić go do pracowni rentgenowskiej
d. przewieźć go na wózku inwalidzkim do pracowni Rtg

zad. 34
sprzętem ortopedycznym, który ułatwi przemieszczenie się podopiecznej ze zmianami zwyrodnieniowymi stawu kolanowego jest

a. kula
b. rotor
c. orbitek
d. pionizator statyczny

zad. 35
pani Janina jest w 5 dobie po przebytym niepowikłanym zawale serca. W celu aktywizacji ruchowej podopieczna powinna stosować przede wszystkim

a. biblioterapię
b. muzykoterapię bierną
c. preorientację zawodową
d. stopniowane ćwiczenia ruchowe

zad. 36
w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjentowi przytomnemu w trakcie karmienia , opiekun powinien zwrócić uwagę przede wszystkim na

a. ułożenie pacjenta do karmienia w pozycji płaskiej na wznak
b. sprawdzenie czy posiłek zapewnia odpowiednią ilość białka
c. sprawdzenie czy pokarm ma odpowiednią temperaturę
d. używanie do każdej porcji pokarmu czystej łyżeczki

zad. 37
pacjentka będzie miała nazajutrz wykonaną planową operację usunięcia pęcherzyka żółciowego. Opiekun medyczny w trakcie rozmowy z pacjentką powinien

a. dowiedzieć się czy nie jest uczulona na leki
b. zadbać o bezpieczeństwo psychiczne pacjentki
c. omówić zagrożenia związane z wykonywanym zabiegiem
d. ustalić i omówić zakres czynności higienicznych po zabiegu

zad. 38
nowo przyjęta podopieczna po nocy spędzonej w szpitalu skarży się na to, że nie może spać z powodu chrapania osoby leżącej obok na łóżku. Opiekun powienien

a. porozmawiać z osobą, która chrapie uświadamiając, że jest uciążliwa dla innych
b. przekonać podopieczną żeby nie robiła niepotrzebnej awantury
c. zaproponować, jeśli to możliwe, przeniesienie do innej sali
d. zasugerować wietrzenie sali przed snem

zad. 39
po zdjęciu okładu rozgrzewającego gaziki stanowiące warstwę mokrą opiekun powinien

a. wrzucić do niebieskiego worka
b. wyrzucić do czerwonego worka
c. wysuszyć i pozostawić do założenia następnego okładu dla tego samego pacjenta
d. zdezynfekować, wysuszyć i pozostawić do założenia następnego okładu dla tego samego pacjenta

zad. 40 
drewniane szpatułki użyte podczas wykonywania toalety jamy ustnej u pacjenta obłożnie chorego opiekun powienien

a. wrzucić do czarnego worka
b. wyrzucić do czerwonego worka
c. umyć, moczyć w środku dezynfekcyjnym, wysuszyć
d. spryskać środkiem dezynfekcyjnym, umyć, wysuszyć

KLUCZ ODPOWIEDZI 

  Świadczenie usług opiekuńczych osobie chorej i niesamodzielnej Oznaczenie arkusza: Z.04-X-16.01 
Oznaczenie kwalifikacji: Z.04 Wersja arkusza: X
Klucz odpowiedzi
1 C              21 A
2 B              22 B
3 C              23 C
4 B              24 B
5 B              25 A
6 A              26 D
7 C              27 B
8 A              28 B
9 C              29 C
10 C            30 B
11 A            31 C
12 A            32 A
13 B            33 D
14 C            34 A
15 C            35 D
16 B            36 C
17 C            37 B
18 A            38 C
19 B            39 B
20 B            40 B

TOALETA JAMY USTNEJ (ALGORYTMY)

Ocena stopnia wydolności samoobsługowej pacjenta

Jest to wyznacznik oznaczenia zakresu udzielanej pomocy podczas pielęgnacji jamy ustnej. Na tej podstawie można szacować zakres oczekiwanej przez pacjenta pomocy.

1. pełna wydolność samoobsługowa- pielęgnację jamy ustnej wykonują samodzielnie pacjenci chodzący z pełnym lub zupełnym zakresem poruszania się  lub pozostający w łóżku, lecz z zachowaną sprawnością kończyn górnych.
2. częsciowa wydolność samoobsługowa- pielęgnację jamy ustnej wykonują pacjenci , korzystając z pomocy pielęgniarki lub opiekuna
3. brak wydolności samoobsługowej- pielęgnację jamy ustnej u ciężko chorych lub chorych nieprzytomnych wykonuje pielęgniarka lub opiekun medyczny

 W skład toalety jamy ustnej wchodzą: mycie zębów, podniebienia, języka, oczyszczenie tkanek znajdujących się pomiędzy zębami a policzkami oraz przestrzeni międzyzębowych . Mycie żebów powinno odbywac się rano po obudzeniu pacjenta , wieczorem przed zasnięciem oraz 30 minut po każdym posiłku. Dodatkowo raz na dobę wieczorową porą powinno się oczyścić zęby z kamienia nazębnego za pomocą nici dentystycznych. Raz dziennie również należy zrobić ocenę jamy ustnej przy użyciu dodatkowego oświetlenia.  Najczęściej występujące zmiany to:

• zapalenie jamy ustnej, dziąseł (zaczerwienienie, obrzęk błony śluzowej, nieprzyjemny zapach, ubytki w błonie śluzowej o nieregularnych brzegach)
• afty- białe plamki otoczone czerwonym rąbkiem , piekący ból, ślinotok
• parodontoza- ruchomość zębów, towarzyszące krwawienia
• zapalenie ślinianek - bolesne pęknięcia w kącikach ust, powiększenie i bolesność ślinianek w czasie dotyku
• opryszczka- pęcherze wypełnione płynem na czerwieni wargowej i kącikach ust
• zapalenie migdałków- powiększone, zaczerwienione i obłożone żółto białym ropnym nalotem migdałki 

CELEM TOALETY JAMY USTNEJ JEST

• oczyszczenie jamy ustnej z resztek pokarmów
• zapobieganie stanom zapalnym i zakażeniom w jamie ustnej
• zlikwidowanie przykrego smaku i zapachu z ust
• poprawa samopoczucia pacjenta
• zapobieganie próchnicy 
• pobudzenie wydzielania śliny
• wykonanie masażu dziąseł
• leczenie określonych zmian patologicznych w jamie ustnej według zaleceń lekarskich i pielęgniarskich

Zabieg zalecany u pacjentów

• z zaburzeniami świadomości
• ze zmniejszoną aktywnością psychoruchową
• ze zmniejszoną odpornością na zakażenia
• z zaburzeniami połykania
• z niemożnością przyjmowania pokarmów drogą doustną

przeciwwskazania

• stany po niektórych zabiegach operacyjnych, 
• urazy okolicy jamy ustnej

 w czasie wykonywania toalety jamy ustnej może dojść do

• uszkodzenia błony śluzowe jamy ustnej
• zachłyśnięcia się pacjenta
• przeniesienia drobnoustrojów
• krwawienia
• nasilenie dolegliwości bólowych

 PODSTAWOWE ZASADY W CZASIE WYKONYWANIA ZABIEGU TOALETY JAMY USTNEJ
 
1. zapoznanie się ze stanem pacjenta i ocena jego samodzielności w celu określenia zakresu pomocy
2. udzielenie pacjentowi informacji o istocie zabiegu oraz uzyskanie zgody na jego wykonanie (jesli pacjent jest nieprzytomny informujemy rodzinę o zabiegu)
3. uzgodnienie pory wykonania zabiegu
4. szanowanie prawidłowych nawyków i zwyczajów higienicznych pacjenta (jesli są nieprawidłowe wprowadzić edukację)
5. stosowanie środków do płukania jamy ustnej z uwzględnieniem rodzaju zmian chorobowych w ustroju pacjenta


TOALETA JAMY USTNEJ U PACJENTÓW Z PEŁNĄ WYDOLNOŚCIĄ SAMOOBSŁUGOWĄ
 w sytuacji:
- u osób w pełni sprawnych fizycznie, które samodzielnie się poruszają.
- u osób w pełni sprawnych fizycznie, które ze względu na spoczynkową formę leczenia (np. ostra niewydolność krążenia, opatrunki gipsowe itp.) powinny pozostać w łóżku
- u osób z zaburzoną sprawnością fizyczną i utrudniona możliwością samodzielnego przemieszczenia się , np. poruszanie się na wózku, przy kuli czy lasce
- u osób w pełni sprawnych fizycznie lecz z zaburzonymi procesami psychicznymi (np. zaburzenia pamięci, depresja)

    STRUKTURA CZYNNOŚCI

1. CZYNNOŚCI PRZYGOTOWAWCZE

A. przygotowanie opiekuna
- higieniczne mycie rąk
- ocena samodzielności pacjenta , sprawności fizycznej i psychicznej oraz nawyków higienicznych pacjenta

B. przygotowanie sprzętu, otoczenia i materiałów
  1. pomoc w przygotowaniu przyborów
    - pasta do zębów, nici dentystyczne, płyn do płukania jamy ustnej
    - szczoteczka do mycia zębów
    - kubek z wodą (30 stopni C) do płukania jamy ustnej lub z naparem z liści szałwii, azulanem
      (jeśli są patologiczne zmiany w jamie ustnej)
    - jeśli pacjent posiada protezy - pojemnik i środek do czyszczenia protez
    - miska nerkowata jeśli pacjent przebywa w łóżku
    - jesli pacjent nie posiada pasty do zębów przygotowujemy roztwór z soli kuchennej i sody oczyszczanej w proporcjach 1:2
   2. w łazience przygotowac krzesło przy umywalce, ustawić przybory toaletowe blisko pacjenta ale tak by mu nie przeszkadzały, zapewnienie spokoju w czasie toalety
  3. w łóżku osłonić pacjenta parawanem w celu zapewnienia warunków intymności , zabezpieczenie bielizny pościelowej i osobistej przed zabrudzeniem

C. przygotowanie pacjenta
- w przypadku nieprawidłowych nawyków higienicznych pacjenta przekazanie mu informacji o znaczeniu toalety jamy ustnej dla zdrowia oraz o prawidłowym sposobie jej wykonania
- zapewnienie wygodnej pozycji w łóżku - półwysokiej lub wysokiej , a w łazience pozycji na krześle.

2. CZYNNOŚCI WŁAŚCIWE 

   toaleta jamy ustnej w łóżku
- podanie pacjentowi przyborów
- obserwacja sposobu wykonania toalety

toaleta jamy ustnej w łazience
- umożliwienie pacjentom sprawnym lokomocyjnie korzystania z łazienki, umywalki
- zapewnienie bezpieczeństwa pacjentom osłabionym, umożliwienie przyjęcia pozycji siedzącej z oparciem
- przeniesienie przyborów do łazienki
- obserwacja sposobu wykonania toalety
- zapewnienie pacjentowi wygodnej pozycji w łóżku oraz warunków do odpoczynku

3.  CZYNNOŚCI KOŃCOWE  

a. uporządkowanie sprzętu, materiałów i otoczenia
- zapewnienie estetycznego wyglądu otoczenia
- ewentualne uporządkowanie zestawu lub dopilnowanie aby użyty sprzęt uporządkował pacjent samodzielnie
b. postępowanie z pacjentem
- zapewnienie estetycznego wyglądu bielizny osobistej i pościelowej pacjenta
c. czynności końcowe wykonywane przez opiekuna medycznego / pielęgniarkę
- higieniczne mycie rąk
- w razie potrzeby zaplanowanie dalszej edukacji na temat pielęgnacji jamy ustnej pacjenta


TOALETA JAMY USTNEJ U PACJENTÓW Z CZĘŚCIOWĄ WYDOLNOŚCIĄ SAMOOBSŁUGOWĄ

Częściowa wydolność samoobsługowa pacjenta występuje podczas ciężkiego przebiegu różnych chorób.

STRUKTURA CZYNNOŚCI 

1. czynności przygotowawcze

a. przygotowanie opiekuna /pielęgniarki
- higieniczne mycie rąk
- zapoznanie się ze stanem pacjenta
b. przygotowanie materiału, sprzętu, otoczenia
- przygotowanie zestawu

• pasta do zębów, nici dentystyczne, płyn do płukania jamy ustnej
• szczoteczka do mycia zębów
• kubek z wodą (30 stopni C) do płukania jamy ustnej lub z naparem z liści szałwii, azulanem (jeśli są patologiczne zmiany w jamie ustnej)
•  jeśli pacjent posiada protezy - pojemnik i środek do czyszczenia protez
•  miska nerkowata jeśli pacjent przebywa w łóżku
•  jesli pacjent nie posiada pasty do zębów przygotowujemy roztwór z soli kuchennej i sody oczyszczanej w proporcjach 1:2
• ręcznik
• małe źródło światła (mała latarka)

• rękawiczki jednorazowe

- zapewnienie intymności pacjentowi (parawan)

c. przygotowanie pacjenta
- poinformowanie o celu zabiegu
- uzyskanie jego zgody na wykonanie toalety jamy ustnej
- ułożenie pacjenta w pozycji półwysokiej lub bocznej

CZYNNOŚCI WŁAŚCIWE

1. założenie rękawiczek
2. zabezpieczenie bielizny osobistej pacjenta i pościelowej przed zamoczeniem
3. dokonanie oceny stanu jamy ustnej , błon śluzowych i uzębienia (za pomocą dodatkowego małego światła)
4. podanie pacjentowi przyborów do pielęgnacji jamy ustnej
5. uzależnienie pomocy od wydolności pacjenta i jego życzeń, np. nałożenie pasty do zębów na szczoteczkę, podanie kubka, płukanie, wyjęcie protez
6. oczyszczenie ust z resztek użytych środków i zanieczyszczeń
7. zapewnienie pacjentowi wygodnej pozycji w łóżku oraz warunków do odpoczynku

CZYNNOŚCI KOŃCOWE 

a. uporządkowanie sprzętu, materiałów i otoczenia
- zapewnienie estetycznego wyglądu otoczenia
-  uporządkowanie użytego zestawu
b. postępowanie z pacjentem
- zapewnienie estetycznego wyglądu bielizny osobistej i pościelowej pacjenta
c. czynności końcowe wykonywane przez opiekuna medycznego / pielęgniarkę
- higieniczne mycie rąk
- odnotowanie w dokumentacji pacjenta  wykonania zabiegu i zaobserwowanych zmian w obrębie jamy ustnej



 TOALETA JAMY USTNEJ U PACJENTÓW NIESAMODZIELNYCH CAŁKOWICIE


pacjenci w stanie śpiączki spowodowanej różnym podłożem
pacjenci nieprzytomni

STRUKTURA CZYNNOŚCI

1. czynności przygotowawcze
a. przygotowanie opiekuna medycznego / pielęgniarki
- higieniczne mycie rąk
- zapoznanie się ze stanem pacjenta

b. przygotowanie materiału, sprzętu, otoczenia

- przygotowanie zestawu

• szczoteczka i pasta do zębów
• szpatułka z nawiniętą gazą  ewentualnie zacisk pean z gazikiem
• gaziki
• miseczka z roztworem do czyszczenia jamy ustnej (jeżeli nie ma pasty do zębów: boraks z gliceryną w stosunku 1:2, Aphtin, woda z dodatkiem soku z cytryny...)
• rękawiczki jednorazowe, ewentualnie maseczka i okulary ochronne
• kubek do płukania jamy ustnej u pacjentów z zachowanym odruchem połykania
• płyn do płukania jamy ustnej: woda o temp. 30 stopni C, roztwór nadmanganianu potasu (jasny fiolet, napar z kwiatów rumianku, szałwii, tymianku, roztwór z soli kuchennej na bazie wody w stosunku 3/4 łyżki soli na 1 litr wody
• wazelina
• dwie miski nerkowate ( jedna na zużyte gaziki, druga na płukania)
• pojemnik na protezy
• ręcznik
• źródło sztucznego światła
• drewniana szpatułka ewentualnie szczękorozwieracz

- osłonięcie łóżka pacjenta parawanem

2. czynności właściwe

  -założenie rękawiczek
  - zabezpieczenie bielizny osobistej i pościelowej
  - wyjęcie protez zębowych jeśli są obecne
- uciśnięcie języka szpatułka owiniętą gazikiem ( u pacjentów nieprzytomnych zastosowanie szczękorozwieracza)
- dokonanie oceny stanu jamy ustnej
- usunięcie za pomocą jałowego gazika wydzieliny z jamy ustnej
- nałożenie pasty do zębów na suchą, czystą i miękką szczoteczkę
- oczyszczanie dziąseł w kierunku od tyłu do przodu jamy ustnej

• ustawienie włosia szczoteczki pod kątem 45 st. na dziąsłach w miejscu połączenia z zębami i skierowanie włosia w kierunku dziąseł
• delikatne "wymiatanie" szczoteczką z dziąseł na zęby
• wykonanie ruchów okrężnych na każdym zębie

- oczyszczenie wewnętrznej części zębów
- oczyszczanie powierzchni gryzącej zębów
- oczyszczanie tkanki znajdującej się pomiędzy wewnętrzną powierzchnią policzka a zębami
- oczyszczanie szczęki dolnej w ten sam sposób co górnej
-  oczyszczanie podniebienia twardego za pomocą 6 delikatnych ruchów: 2 po środku i po 2 po obu stronach w kierunku od tylnej części podniebienia ku przodowi
- oczyszczanie grzbietu języka

• wykonanie 6 ruchów, dwóch po środku i po dwa po bokach
• nie nalezy stosować zbyt mocnego ucisku ani zbyt głębokich ruchów gdyż wywoła to odruch wymiotny pacjenta

- czyszczenie dodatkowe podczas toalety wieczornej zębów za pomocą nici dentystycznych

• przygotowanie nitki o długości 30-45 cm.
• owinięcie jej na palcach wskazujących obu rąk
• wprowadzenie nitki między sąsiadujące zęby i przesuwanie jej od przodu do tyłu
• oparcie i napięcie nitki o boczną powierzchnię zęba i ostrożne przesuwanie od góry do dołu kilka razy
• przejście na boczną powierzchnię sąsiedniego zęba
• oczyszczenie w ten sposób każdego zęba

- usunięcie szczoteczką nadmiaru pasty i wydzieliny ( jeśli pacjent może połykać pozwalamy na wypłukanie)
- wyczyszczenie i założenie protez zębowych
- osuszenie ręcznikiem twarzy i warg pacjenta
- posmarowanie warg wazeliną lub innym środkiem ochronnym
- usunięcie ręcznika spod brody pacjenta
- ułożenie pacjenta w wygodnej pozycji dostosowanej do jego stanu zdrowia

3. czynności końcowe


 a. uporządkowanie materiału, sprzętu i środków
- uporządkowanie zestawu i użytych przyborów według obowiązujących zasad
- zapewnienie estetycznego wyglądu bliższego otoczenia
b. postępowanie z pacjentem
- zapewnienie czystości bielizny osobistej pacjenta i pościelowej ( w razie zabrudzenia lub zamoczenia nalezy zmienić)
c. czynności końcowe opiekuna / pielegniarki
- zdjęcie rękawiczek
- higieniczne mycie rąk
- udokumentowanie wykonania czynności i zaobserwowanych zmian w okolicach jamy ustnej

WYMIANA WORKA DWUCZĘŚCIOWEGO STOMIJNEGO (ALGORYTM CZYNNOŚCI PIELEGNACYJNYCH WEDŁUG PROCEDUR PIELEGNIARSKICH)

Procedura wymiany dwuczęściowego sprzętu stomijnego

Jakość życia pacjentów po operacji wyłonienia stomii w znacznym stopniu zależy do właściwego jej zabezpieczenia.
Optymalne zabezpieczenie stomii dwuczęściowym sprzętem stomijnym powinno spełniać następujące warunki:

• całkowita szczelność dla gazów oraz treści jelitowej lub moczu
• całkowita izolacja wydalanej treści od rany pooperacyjnej
• skuteczna ochrona skóry wokół stomii
• zapewnienie pacjentowi maksymalnego poczucia bezpieczeństwa

Szczególną zaletą dwuczęściowego sprzętu stomijnego jest możliwość przyklejenia płytki na kilka dni. Dzięki temu unika się drażnienia skóry przez częste odklejanie przylepca.
Sprzęt dwuczęściowy zapewnia pewniejsze zabezpieczenie stomii.
CEL PROCEDURY
Prawidłowa wymiana sprzętu dwuczęściowego z zachowaniem kolejności działań połączona z edukacją pacjenta.
ZAKRES DZIAŁANIA
Pacjenci z wyłonioną stomią jelitową lub moczową.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Pielęgniarka lub opiekun medyczny z uprawnieniami do opieki stomijnej - jest odpowiedzialna za:

• prawidłową wymianę dwuczęściowego sprzętu stomijnego
• przygotowanie sprzętu oraz potrzebnych akcesoriów pomocniczych
• przekazywanie informacji w sposób jasny i zrozumiały dla pacjenta
• zapewnienie życzliwej atmosfery oraz intymności w czasie wymiany sprzętu

PRZYGOTOWANIE POMIESZCZENIA
/ w zależności od warunków danego oddziału /

• sala chorych, gabinet zabiegowy, łazienka
• lusterko /umieszczone na stałe lub przenośne/
• dostęp do bieżącej ciepłej wody
• kozetka

PRZYGOTOWANIE SPRZĘTU STOMIJNEGO I DODATKOWYCH MATERIAŁOW POMOCNICZYCH

• sprzęt dwuczęściowy składający się z płytki i odpowiedniego rodzaju worka
• akcesoria do pielęgnacji skóry wokół stomii
• nożyczki
• długopis
• miarka do stomii
• gaza, ręcznik papierowy, papier toaletowy
• rękawiczki
• kosz na odpady medyczne

PRZYGOTOWANIE PACJENTA
Pielęgniarka/ opiekun medyczny- informuje pacjenta o potrzebie wymiany sprzętu stomijnego i uzgadnia z nim czas i miejsce.
PRZEBIEG PROCEDURY
Pielęgniarka:

• ocenia bieżące możliwości psychofizyczne pacjenta w zakresie możliwości wykonywania wymiany worka oraz przyswajania wiedzy uwzględniając:
  • dobę pooperacyjną
  • stan psychiczny
  • stopień świadomości
  • wiek
  • aktywność fizyczną
  • percepcję wzrokową
  • sprawność manualną
• przygotowuje odpowiedni zestaw dwuczęściowy
• zakłada rękawiczki
• ustala pozycję ciała jaką przyjmie pacjent w trakcie wymiany sprzętu stomijnego /leżąca, siedząca, stojąca/ i pomaga przyjąć wybraną pozycję
• odsłania brzuch
• o ile jest taka potrzeba opróżnia worek stomijny / dotyczy to rodzaju worka- ileo i uro/ ze zgromadzonej treści jelitowej lub moczu
• gdy jest to możliwe oraz gdy istnieje taka potrzeba udostępnia pacjentowi lusterko celem uzyskania lepszej widoczności stomii
• delikatnie, zaczynając od górnej części, odkleja palcami jednej ręki zużytą płytkę , przytrzymując jednocześnie palcami drugiej ręki skórę tak aby uniknąć jej nadmiernego pociągania; dodatkowo używa chusteczki/gaziki zmywające które ułatwiają i zmniejszają ból skóry przy usuwaniu płytki
• zużyty sprzęt wyrzuca do kosza na odpady medyczne
• gazą wyciera resztki kału, śluzu z powierzchni śluzówki stomii oraz skóry wokół niej i wyrzuca zużyty materiał do kosza na odpady medyczne
• zmywa skórę wokół stomii oraz śluzówkę stomii za pomocą gazy, ciepłej wody oraz mydła
• ręcznikiem papierowym delikatnie osusza skórę i stomię
• przykłada miarkę do stomii aby odrysować odpowiedni kształt
• nożyczkami wycina w miarce otwór w przybliżeniu odpowiedni do wielkości i kształtu stomii
• przykłada szablon do stomii i sprawdza czy nie trzeba nanieść poprawek
• przykłada miarkę z ostatecznie opracowanym szablonem do płytki i długopisem odrysowuje wzór
• nożyczkami wycina otwór w płytce
• jeszcze raz osusza skórę wokół stomii
• stosując chusteczki/gaziki z płynem ochronnym przygotowuje powierzchnię skóry do przyklejenia woreczka
• zdejmuje papier lub folię zabezpieczającą część przylepną płytki
• zabezpiecza okolicę stomii pastą uszczelniająco – gojącą:
  pierwsza wersja:
  • wyciska wianuszek pasty wokół śluzówki stomii bezpośrednio z tubki
  • wilgotnym palcem modeluje pastę tak aby dotykała do śluzówki stomii
  • czeka do momentu zgęstnienia pasty, około 2-3 minuty
  
  druga wersja:
  • wyciska wianuszek pasty bezpośrednio na płytkę, wokół wyciętego otworu
  • wilgotnym palcem modeluje pastę przesuwając ją w kierunku brzegu otworu
  • czeka do momentu zgęstnienia pasty, około 2-3 minuty
  
  
• przykleja płytkę do lekko naciągniętej skóry wokół stomii
• dociska palcem powierzchnię płytki między śluzówką stomii a pierścieniem
• przygotowuje odpowiedni rodzaj worka, końcówkę worka ileo zapina odpowiednią zapinką, w worku uro zamyka kranik
• dopina do płytki odpowiedni rodzaj worka prosząc jednocześnie pacjenta o napięcie powłok brzusznych; dużym ułatwieniem jest posmarowanie wystającej części pierścienia płytki chusteczką/gazikiem zmywającym
• pociągając delikatnie worek w dół sprawdza czy jest on prawidłowo przypięty
• zasłania pacjentowi brzuch
• zdejmuje rękawiczki i wyrzuca je do kosza na odpady medyczne
• wykonuje higieniczne mycie rąk
• uzupełnia dokumentację pacjenta

ALGORYTM POCHODZI Z PODRĘCZNIKA DLA PIELĘGNIAREK "PODSTAWY PIELĘGNIARSTWA TOM 2 "

TEST PISEMNY NR 7 OM ( Z KLUCZEM ODPOWIEDZI)

Z.4. ŚWIADCZENIE USŁUG OPIEKUŃCZYCH I PIELĘGNACYJNYCH OSOBIE CHOREJ I NIESAMODZIELNEJ ( nowa podstawa programowa)

zad.1
Kolejne etapy całego procesu pielęgnowania to:
a. ocena stanu pacjenta, planowanie i ustalanie celów, ocena efektywności podjętych działań, wdrażanie planu opieki
b. ocena stanu pacjenta i diagnoza, planowanie i ustalenie celów, wdrażanie planu opieki, ocena efektywności podjętych działań
c. planowanie i ustalanie celów, ocena stanu pacjenta i diagnoza, wdrażanie planu opieki, ocena efektywności podjętych działań
d. planowanie i ustalanie celów, ocena stanu pacjenta i diagnoza, ocena efektywności podjętych działań, wdrażanie planu opieki

zad. 2
Opiekun medyczny  w relacjach interpersonalnych zobowiązany jest traktować podopiecznego w sposób
a. ustalony z rodziną podopiecznego
b. uznany przez opiekuna medycznego za najwłaściwszy
c. podmiotowy, z poszanowaniem praw i wolności podopiecznego
d. określony przez pracodawcę , w zapisach umowy o pracę opiekuna medycznego

zad. 3
zadaniem opiekuna medycznego świadczącego opiekę w domu chorego, jest
a. zawarcie umowy opiekuńczej z podopiecznym
b. zawarcie umowy opiekuńczej z rodziną podopiecznego
c. rozpoznanie sytuacji materialnej podopiecznego i jego rodziny
d. wykonywanie czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych wobec podopiecznego

zad. 4
Opiekun medyczny zaobserwował , że 18 letnia podopieczna , poruszająca się na wózku inwalidzkim na skutek pourazowego uszkodzenia rdzenia kręgowego, jest smutna, apatyczna, milcząca, nie podejmuje żadnej aktywności, nie ma apetytu i cierpi na bezsenność. Stan ten wskazuje na
a. bulimię
b. depresję
c. anreksję
d. schizofrenię

zad. 5
W przypadku cięzkiej niedrożności dróg oddechowych, spowodowanej zadławieniem kęsem pokarmowym , udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanemu samodzielnie oddychającemy , opiekun medyczny zobowiązany jest rozpocząć od
a. wezwania karetki pogotowia
b. wykonania sztucznego oddychania
c. podania poszkodowanemu płynu do wypicia
d. wykonania 5 uderzeń w okolicę międzyłopatkową

zad. 6
Pani Anna przeszła operację wszczepienia endoprotezy stawy biodrowego, aktualnie porusza się przy pomocy balkonika. W tej sytuacji najwłaściwszym sposobem wykonania kąpieli podopiecznej jest
a. kąpiel ciała w wannie
b. toaleta całego ciała w łóżku
c. toaleta ciała w wannie z zastosowaniem stołka wannowego
d. kąpiel pod prysznicem z zastosowaniem krzesła toaletowego

zad. 7
Do technik komunikacji z osobą niepełnosprawną intelektualnie należy
a. komunikacja przez dotyk
b. tylko komunikacja werbalna
c. komunikacja werbalna i niewerbalna
d. komunikacja polegająca na podobnym reagowaniu jak osoba niepełnosprawna

zad. 8
Narządem połozonym w prawym podżebrzu, wytwarzającym żółć jest
a. trzustka
b. wątroba
c. żołądek
d. śledziona

zad. 9
Najwyższe miejsce w hierarchii potrzeb wg Abrahama Maslova zajmuje potrzeba
a. samorealizacji
b. odżywiania
c. bezpieczeństwa
d. przynależności

zad. 10
Do wykonania pomiaru ciśnienia tętniczego krwi opiekun medyczny powinien poprosić podopiecznego o przyjęcie pozycji
a. zawsze stojącej
b. zawsze leżącej
c. siedzącej lub leżącej
d. stojącej lub siedzącej

zad. 11
Zintegrowany system do higieny osobistej w zakładach opieki zdrowotnej obejmuje
a. system zabiegów pielęgnacyjnych i opiekuńczych
b. system wanien terapeutycznych i wózków transportowych
c. zestaw środków służących do toalety ciała i dbania o higienę otoczenia
d. zestaw sprzętu służącego do przemieszczania i przewożenia pacjenta zintegrowany ze sprzętem do mycia lub kąpieli chorego

zad. 12
Piramida żywieniowa informuje o tym
a. w jaki sposób przygotowywać zdrowe posiłki i kontrolować należną masę ciała
b. które składniki odżywcze i grupy produktów są pożądane w diecie osób odchudzających się
c. ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach zjadanych w ciągu dnia
d. ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach zjadanych w ciągu miesiąca

zad. 13
Częstotliwość tętna u pacjenta z zaburzeniami rytmu serca mierzy się przez
a. 90 sekund
b. 60 sekund
c. 45 sekund
d. 15 sekund

zad. 14
Właściwą techniką karmienia obłożnie chorego , który jest bardzo osłabiony , ma apetyt i zachowany odruch połykania jest
a. karmienie doustne
b. żywienie pozajelitowe
c. karmienie przez zgłębnik
d. żywienie przez gastrostomię

zad. 15
Do kompetencji opiekuna medycznego związanych z żywieniem chorych przez gastrostomię należy
a. karmienie doustne pacjenta
b. przygotowanie mieszanki odżywczej
c. zmiana opatrunku wokół gastrostomii
d. żywienie przez gastrostomię

zad. 16
Z uwagi na zaburzenia termoregulacji występujące u pacjentów w przebiegu choroby Parkinsona , nalezy zadbać
a. o stosowanie diety bogato kalorycznej
b. o stosowanie bielizny ze sztucznych włókien
c. o ubiór adekwatny do temperatury otoczenia
d. o motywowanie chorego do aktywności fizycznej

zad. 17
Pani Dorota na skutek SM porusza się na wózku inwalidzkim. Wcześniej prowadziła aktywny tryb życia , jej pasją była hodowla kwiatów rabatowych. Obecnie większość wolnego czasu spędza w domu , nudzi się obserwując widok za oknem. Którą z form spędzania wolnego czasu powinien zaproponować opiekun medyczny podopiecznej?
a. wspólne wyjście do parku lub ogrodu
b. modernizację ogródka przydomowego
c. czytanie czasopism o tematyce ogrodniczej
d. oglądanie programów TV o tematyce ogrodniczej

zad. 18
Udział opiekuna medycznego w wypracowaniu u pacjenta schematu mikcji , polega na
a. prowadzeniu dobowej zbiórki moczu
b. przestrzeganiu stałych pór podawania basenu
c. systematycznym opróżnianiu worka z moczem
d. cyklicznym cewnikowaniu pęcherza moczowego

zad. 19
Przerwanie lub niedostateczny dopływ krwi do mózgu , to główna przyczyna
a. udaru mózgu
b. choroby Parkinasona
c. choroby Alzheimera
d. stwardnienia rozsianego

zad. 20
Głównym zadaniem opiekuna medycznego w opiece nad chorym z cukrzycą jest
a. wykonywanie pomiarów temperatury ciała
b. przestrzeganie zaleceń dietetycznych
c. rozwijanie uzdolnień i zainteresowań
d. organizacja czasu wolnego

zad. 21
Kluczowym zadaniem opiekuna medycznego w profilaktyce  amputacji kończyn dolnych u chorego na cukrzycę jest
a. systematyczne badanie poziomu cukru we krwi
b. dbanie o częstą zmianę bielizny osobistej i odzieży
c. ułożenie chorego na materacu przeciwodleżynowym
d. staranna pielęgnacja stóp , stosowanie skarpet bezuciskowych

zad. 22
Do wykonania zabiegów higienicznych choremu w łóżku służą
a. wózki kąpielowe, myjki wielorazowe
b. wanienki pneumatyczne, łatwoślizgi
c. podnośniki wannowe, myjki jednorazowe
d. podnośniki wannowe, wanienki pneumatyczne

zad. 23
W celu zapewnienia pacjentowi po amputacji kończyny dolnej jak największego zakresu samodzielności , nalezy wyposażyć go w
a. wózek inwalidzki mechaniczny
b. wózek inwalidzki elektryczny
c. protezę bioelektryczną
d. protezę kosmetyczną

zad. 24
Do założenia okładu rozgrzewającego nalezy użyć
a. gorącej wody i spirytusu salicyl.
b. ceratki i spirytusu salicyl.
c. gorącej wody i spirytusu 70%
d. ceratki i spirytusu 70%

zad. 25
Zmiana górnych warstw pościeli u pacjenta obłożnie chorego obejmuje
a. obluźnienie wierzchniego przykrycia, zmianę poszewek, zmianę prześcieradła
b. obluźnienie wierzchniego przykrycia, zmianę poszewek, zmianę podkładu gumowego
c. obluźnienie wierzchniego przykrycia, zmianę poszewek , zmianę podkładu płóciennego
d. obluźnienie wierzchniego przykrycia, zmianę poszewek, zmianę poszwy

zad. 26
Pan Janusz- podopieczny DPS uskarża się na brak kontaktów z najbliższymi, często bywa smutny, bardzo tęskni za wnukami. W tej sytuacji w postawie i zachowaniu podopiecznego ujawniła się
a. potrzeba samorealizacji
b. potrzeba bezpieczeństwa
c. potrzeba przynależności i miłości
d. potrzeba szacunku dla samego siebie

zad. 27
wymiana brudnego worka stomijnego dwuczęściowego NIE ZAWSZE wymaga
a. wymiany płytki stomijnej
b. umycia skóry wokół stomii
c. dopasowania worka stomijnego
d. zabezpieczenia skóry wokół stomii

zad. 28
Bańki ogniowe na skórze pacjenta dorosłego w celu uzyskania efektu terapeutycznego , pozostawia się maksymalnie na
a. 5-10 minut
b. 15-20 minut
c. 25-30 minut
d. 35-40 minut

zad. 29
Przeciwwskazaniem do wykonania pacjentowi zabiegu oklepywania klatki piersiwej jest
a. zapalenie płuc
b. unieruchomienie w łóżku
c. choroba nowotworowa płuc
d. okres zdrowienia po zabiegu operacyjnym

zad. 30
Decyzja o sposobie leczenia ran odleżynowych nalezy do kompetencji
a. rodziny pacjenta
b. opiekuna medycznego
c. lekarza i pielęgniarki
d. opiekuna medycznego i pielęgniarki

zad. 31
Do wykonania ćwiczeń oddechowych pacjentowi z przewlekłą choroba płuc , nalezy użyć
a. koncentratora tlenu
b. aparatu Triflo
c. nebulizatora
d. inhalatora

zad. 32
W opiece nad pacjentem z tendencją do występowania zaparć należy
a. ograniczyć w diecie produkty bogatoresztkowe i ilość wypijanych płynów
b. ograniczyć w diecie produkty bogatoresztkowe i wyeliminowac napoje gazowane
c. wprowadzić do diety produkt zawierające błonnik i zwiększyć aktywność fizyczną
d. wprowadzić do diety produkty zawierające błonnik i zmniejszyć aktywność fizyczną

zad. 33
w opiece nad pacjentem gorączkującym należy
a. monitorować temperaturę ciała i ograniczyć podaz płynów
b. monitorować temperaturę ciała i zastosować dietę bezresztkową
c. monitorować temperaturę ciała i dbać o prawidłowe nawodnienie
d. monitorować temperaturę ciała i zastosować dietę bogato kaloryczną

zad. 34
skąpomocz rozpoznaje się u pacjenta, który wydala w ciągu doby
a. 2000ml moczu
b. 1500ml moczu
c. 1000ml moczu
d. 500ml moczu

zad. 35
zadaniem opiekuna medycznego w profilaktyce odlezyn jest
a. zmienianie pozycji chorego w łóżku
b. ocenianie ryzyka odlezyn wg wybranej skali
c. wyrównywanie zaburzeń i niedoborów żywieniowych
d. ustalanie dla chorego indywidualnego planu opieki i zmiany pozycji

zad. 36
segregację odpadów medycznych przeprowadza się
a. w miejscu ich powstawania
b. w specjalnych pomieszczeniach przyszpitalnych
c. w przedsiębiorstwach zajmujących się  segregacją odpadów komunalnych
d. w specjalnych jednostkach zajmujących się segregacją odpadów medycznych

zad. 37
w celu wyeliminowania zewnętrznych przyczyn upadków pacjenta z zaburzeniami lokomocji, należy
a. zastosować farmakoterapię
b. zaopatrzyć pacjenta w okulary
c. zastosować maty antypoślizgowe
d. usprawnić kondycję ruchową pacjenta

zad. 38
w celu przeprowadzenia dekontaminacji rozlanych płynów ustrojowych naeży w kolejności
a. zastosować na rozlane płyny środek dezynfekcyjny, po upływie wymaganego czasu dezynfekcji zebrać je higroskopijnym materiałem i umieścić w czerwonym worku
b. zastosować na rozlane płyny detergenty , zebrać płyny higroskopijnym materiałem i umieścić w czerwonym worku
c. zastosować na rozlane płyny środek dezynfekcyjny , po upływie wymaganego czasu dezynfekcji zebrać je higroskopijnym materiałem i umieścić w czarnym worku
d. zastosowac na rozlane płyny detergenty , zebrać płyny higroskopijnym materiałem i umieścić w czarnym worku

zad. 39
Pacjent z kolostomią w codziennej diecie nie powinien
a. unikać gazowanych słodkich napojów
b. unikać produktów wzdymających
c. ograniczać ostrych przypraw
d. ograniczać spożycia wody

zad. 40
w przypadku stwierdzenia u chorego utraty przytomności , pierwszym działaniem opiekuna powinno być
a. wykonanie sztucznego oddychania
b. zastosowanie pozycji bezpiecznej
c. udrożnienie dróg oddechowych
d. ocenienie oddechu


KLUCZ ODPOWIEDZI DO TESTU

1 B, 2 C, 3 D, 4 B, 5 D, 6 D, 7 C, 8 B, 9 A, 10 C
11 D, 12 C, 13 B, 14 A, 15 D, 16 C, 17 A, 18 B, 19 A, 20 B
21 D, 22 B, 23 C, 24 D, 25 D, 26 C, 27 A, 28 B, 29 C, 30 C
31 B, 32 C, 33 C, 34 D, 35 A, 36 A, 37 C, 38 A, 39 D, 40 C

testy pochodzą z książki " Egzamin zawodowy- Opiekun medyczny. Zestaw zadań. Nowa podstawa programowa" wydawnictwo edukacyjne ESAN

UDZIELANIE PIERWSZEJ POMOCY

PIERWSZA POMOC- proste, natychmiastowe czynności ratunkowe wykonywane przez świadków lub uczestników wypadku przed przybyciem na miejsce zdarzenia zespołu ratownictwa medycznego.
Jest to zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia , w tym również z wykorzystaniem udostępnionych do powszechnego obrotu wyrobów medycznych oraz produktów leczniczych.

Kazdy człowiek powinien znać podstawowe zasady pierwszej pomocy i udzielać jej przed przybyciem na miejsce zdarzenia ekipy ratownictwa medycznego.

Cele udzielania pierwszej pomocy:

• ratowanie ludzkiego życia
• ratowanie ludzkiego zdrowia
• ograniczenie skutków urazów i nagłych zachorowań
• opieka nad poszkodowanym

Epidemiologia stanów bezpośredniego zagrożenia życia wykazuje, że sa one powodowane czynnikami zewnętrznymi , czyli urazami czy zatruciami, nagłymi zachorowaniami lub ostrymi stanami istniejących wcześniej schorzeń.

Zaburzenia, które mogą przyczynić się do śmierci:

• niedrożność dróg oddechowych
• utrata przytomności
• nagłe zatrzymanie oddychania i krążenia
• masywne krwawienia
• rozległe oparzenia
• wychłodzenie organizmu
• zatrucie
• rozległe obrażenia różnych okolic ciała

W/g ustawy z dn. 8. IX. 2006r. o Pańswtowym Ratownictwie Medycznym, stan nagłego zagrożenia zdrowotnego to
" Stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia , którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała, lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia..."

Czynności ratunkowe wykonywane w ramach pierwszej pomocy na miejscu wypadku:

• rozpoznanie stanu bezpośredniego zagrożenia życia
• wezwanie służb ratunkowych
• ewakuacja ze strefy zagrożenia lub usunięcie czynnika szkodliwego 
• resuscytacja krążeniowo oddechowa
• zatamowanie ewentualnego krwawienia zewnętrznego
• zaopatrzenie rany
• wykonanie unieruchomienia w przypadku urazu kostno stawowego
• ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
• zapewnienie poszkodowanemu komfortu termicznego
• zapewnienie poszkodowanemu komfortu psychicznego

W stanach bezpośredniego zagrożenia życia szybkie i właściwe udzielenie pierwszej pomocy może decydować o przeżyciu poszkodowanego.
Udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanemu jest prawnym i moralnym obowiązkiem każdego uczestnika, świadka lub sprawcy zdarzenia.

OGÓLNE ZASADY POSTĘPOWANIA NA MIEJSCU WYPADKU:

1. OCENA SYTUACJI
- co się stało i jakiego typu jest zdarzenie
-czy na miejscu zdarzenia występują jakieś zagrożenia
-okoliczności i przyczyny wypadku
-ilu jest poszkodowanych
-czy zagrożone jest czyjeś życie
-czy poszkodowany choruje
-czy poszkodowany przyjmuje jakieś lekarstwa, jakie?
-czy przy poszkodowanym znajdują się jakieś przedmioty mówiące o przyczynie wypadku (np. bransoletka o cukrzycy)
-czy dostępna jest apteczka pierwszej pomocy
-czy w pobliżu znajduje się automatyczny defibrylator (AED)
-jaki był mechanizm urazu
-czy będzie potrzebna pomoc specjalistyczna
-czy mogą mi pomóc inni świadkowie wypadku

2. OCENA BEZPIECZEŃSTWA
przyczyny wypadku mogą również stanowić zagrożenie dla osoby ratującej życie poszkodowanemu.
Sprawdzamy więc bezpieczeństwo osoby poszkodowanej oraz bezpieczeństwo własne osoby udzielającej pomocy.

3. PIERWSZA POMOC / czynności
- wstępna ocena poszkodowanego (ocena podstawowych funkcji życiowych)
  ocena stanu świadomości
  ocena obecności prawidłowego oddechu
-wezwanie służb ratunkowych
-wstępne badania urazowe poszkodowanego
-likwidacja stanów bezpośredniego zagrożenia życia
-szczegółowe badanie poszkodowanego
-zaopatrzenie obrażeń ciała
-ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

Ocena podstawowych funkcji życiowych i wstępne badanie urazowe pozwolą ocenić stan poszkodowanego i wybrac tryb postępowania ratunkowego. Głównym celem tych czynności jest identyfikacja stanów bezpośredniego zagrożenia życia.
Próby stawiania rannego na nogi, przenoszenie go bez potrzeby, mogą być przyczyną dodatkowych urazów lub pogłębić powstałe już obrażenia.

4. OCENA STANU ŚWIADOMOŚCI

Jest to próba nawiązania kontaktu słownego z poszkodowanym , oraz badaniu jego wrażliwości na bodźce bólowe.
- podchodzimy i głosno pytamy co sie stało
-powtórzyć pytanie jeśli chory nie odpowiada lub mówi niewyraźnie (czy mnie słyszysz, czy wszystko w porządku itp. )
-polecić wykonanie prostych czynności, np. otwórz oczy
- przy braku odpowiedzi dotknąc dłonią czoła, policzka poszkodowanego , ucisnąc kilka razy płatek ucha, delikatnie potrzasnąć jego ramionami

Osoba nieprzytomna nie reaguje na próby nawiązania kontaktu słownego, ani na bodźce bólowe. Zaburzenia świadomości poszkodowanego po urazie mogą być objawem niedotlenienia, wstrząsu, obrażen czaszkowo mózgowych lub napadu drgawkowego. Podczas wstępnego badania poszukujemy przyczyn zaburzenia świadomości.

5. OCENA ODDYCHANIA

Polega na stwierdzeniu za pomocą wzroku , słuchu i dotyku prawidłowego oddechu u poszkodowanego. W tym celu nalezy pochylić się nad twarzą poszkodowanego , udrożnić jego drogi oddechowe (odchylić głowę do tyłu, unieść żuchwę, przysunąć swój policzek i ucho do ust ofiary)W ten sposób można usłyszeć szmer oddechu i poczuć jego ciepło na policzku. Jednocześnie patrzymy na klatkę piersiową i obserwujemy jej ruchomość
Dodatkową ocenę oddechu możemy uzyskac kładąc rękę na klatce piersiowej poszkodowanego i wyczuwać jej ruchomość.
Na badanie oddechu nalezy przeznaczyć ok 10 sekund. Czas ten pozwoli na dokładną ocenę oddychania, i uniknięcie pomyłki.

czestość oddechowa

niemowlę 30-50 oddechów na minutę
dziecko 2-3 latka 24-40 odd. / min
7-8 lat dziecko 17-23 odd./min
dziecko 10-14 lat 13-19 odd./min
dorosły 10-20 odd./min (średnio 14-16)

Osoby udzielające pierwszej pomocy powinny wezwać pomoc specjalistyczną i przystąpić do resuscytacji krążeniowo oddechowej zawsze gdy poszkodowany jest nieprzytomny lub nie oddycha.

6. WEZWANIE SŁUŻB RATUNKOWYCH

7. WSTĘPNE BADANIE URAZOWE POSZKODOWANEGO

polega na ocenie poszkodowanego w celu stwierdzenia obrażeń stanowiących bezpośrednie zagrożenie życia tj. masywne krwawienie, złamanie wielu żeber (wiotka klatka piersiowa), rana kłuta klatki piersiowej lub brzucha, rana postrzałowa, odma opłucnowa zastawkowa (tzw.odma prężna), tkliwy wzdęty brzuch, niestabilność miednicy, złamanie obu kości udowych. Po stwierdzeniu obrażeń nalezy je natychmiast zaopatrzyć.
Badanie należy wykonywac dwiema rękami. Polega ono na lekkim uciskaniu całego ciała poszkodowanego - okolica po okolicy- przy jednoczesnej wnikliwej obserwacji (zasada: patrz i wyczuj).
badanie rozpoczyna się od głowy i szyi, zwracamy uwagę na stan żył szyjnych , krwawienia zewnętrzne.
Stwierdzenie wypełnienia żył szyjnych jest objawem pomocnym w rozpoznaniu ODMY PRĘŻNEJ.
Zapadnięte żyły szyjne mogą wskazywać na WSTRZĄS HIPOWOLEMICZNY.
Ofiarom wypadków drogowych oraz upadków z wysokości nalezy unieruchomić szyjny odcinek kręgosłupa.
Następnie trzeba ocenić klatkę piersiową. Zwracamy uwagę na ruchomość ścian klatki piersiowej, przede wszystkim na jej niestabilność i obecność ruchów asymetrycznych, oraz stwierdzić występowanie bolesności , ran, ciał obcych.
Kolejną ocenianą okolicą jest brzuch. Nalezy go obejrzeć, ocenić jego uwypuklenie, stwierdzić obecność ran i ciał obcych, a następnie delikatnie obmacać aby ocenić tkliwość i występowanie obrony mięśniowej.
Przez delikatne ściśnięcie talerzy biodrowych trzeba ocenić ewentualne obrażenia miednicy. Stwierdzenie niestabilności wskazuje na złamanie. nalezy uważać, bo może mu towarzyszyć krwawienie wewnętrzne zaotrzewnowe.
Badanie kończyn rozpoczyna się od ud. Następnie ocenia się golenie i stopy. Potem od ramion w kierunku rąk.
Podczas badania kończyn szukamy zniekształceń.
W przypadku obrażeń uogólnionych po ocenie podstawowych funkcji życiowych - zwłaszcza gdy poszkodowany jest nieprzytomny- nalezy zawsze wykonać wstępne badanie urazowe. Natomiast w przypadku obrażeń miejscowych gdy ich mechanizm nie wskazuje na zagrożenie życia i dotyczy jednej okolicy ciała , a w ocenie wstępnej nie stwierdzono odchyleń od normy (poszkodowany przytomny, prawidłowo oddychający bez utraty przytomności , nie podający innych dolegliwości ) badanie szczegółowe wówczas nie będzie konieczne.

8. SZCZEGÓŁOWE BADANIE POSZKODOWANEGO

Gdy nie są konieczne czynności resuscytacji krążeniowo oddechowej należy przystąpić do badania szczegółowego. Musi być ono przeprowadzone szybko i dokładnie, a jednocześnie delikatnie by nie przysporzyć poszkodowanemu dodatkowego bólu . W trakcie tego badania można stwierdzić obrażenia dodatkowe lub przeoczone w czasie wstępnego badania
Podczas badania zawsze obserwujemy twarz chorego przytomnego . Pytamy o zawroty głowy, ból , nudności, wymioty, uczucia ciepła lub zimna, ogólnego osłabienia, wzmożonego pragnienia, zaburzenia ostrości wzroku, obserwujemy ruchomość gałki ocznej.

a. BADANIE GŁOWY

Należy przesuwać dwiema rękami po głowie w celu wykrycia obrzęków lub ran, czy złamań.
- krwiak w okolicy wyrostka sutkowego (objaw Battleya) podejrzenie złamania kości skalistej

b. BADANIE TWARZY

nalezy zwrócić uwagę na zabarwienie skóry i jej temperaturę.
- skóra blada, sina, czerwona -podejrzenie zaburzeń oddychania i krążenia krwi
-skóra zimna, blada, pokryta potem- podejrzenie wstrząsu
- krwiaki wokół oczy (krwiaki okularowe)- świadczą o złamaniu podstawy czaszki

c. BADANIE NOSA

nalezy zwrócić uwagę na
- utrata węchu, świadczy o złamaniu podstawy czaszki
- bolesność uciskowa, krwawienie- podejrzenie złamania kości nosa
- obecność sadzy w nozdrzach- podejrzenie oparzenia
- wypływ płynu mózgowo rdzeniowego- podejrzenie złamania podstawy czaszki

d. BADANIE USZU 

nalezy stwierdzić czy poszkodowany słyszy jednakowo obydwoma uszami i czy występuje wypływ płynu mózgowo rdzeniowego- złamanie podstawy czaszki

e. BADANIE OCZU

oczy trzeba badać równocześnie, nalezy zwrócić uwagę na ich wielkość i równość
-nierówność źrenic- zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego
oczy powinny być równe i reagować na światło
należy poszukiwać ciał obcych i wylewów krwawych na gałce ocznej.

f. BADANIE JAMY USTNEJ

nalezy zwrócić uwagę na prawidłowość funkcji oddychania

• obecność chrypki, zaburzeń połykania- podejrzenie oparzenia
• specyficzny zapach z ust poszkodowanego- podejrzenie cukrzycy
• należy stwierdzić obecność ciał obcych , resztek pokarmów, krwi oraz uszkodzonych protez zębowych gdyż mogą one spowodować niedrożność dróg oddechowych.

Oglądając wargi trzeba przyjrzeć się ich zabarwieniu:

• zasinienie może wskazywać na niedotlenienie
• obecność ran i oparzeń- wskazuje na zatrucie

 g. BADANIE SZYI

rozpoczynamy od rozluźnienia odzieży, następnie dwoma rękami przesuwamy po karku od podstawy czaszki do barków starając się wyczuć miejsca wrażliwe na dotyk- podejrzenie ran, złamań.

h. BADANIE KLATKI PIERSIOWEJ

zwracamy uwagę na jej budowę, regularność i symetryczność oddechów.
-nieprawidłowa ruchomość z jednej strony , tzw. powłóczenie, świadczy o złamaniu żeber
badając dwoma rękami trzeba wyczuć miejsca wrażliwe na dotyk- podejrzenie ran i złamań. Szczególnie niebezpieczne są rany kłute klatki piersiowej. Badając obojczyki nalezy ocenić ich kształt i bolesność uciskową- podejrzenie złamania.

i. BADANIE BRZUCHA

trzeba poszukiwać miejsc wrażliwych na dotyk, w przypadku obecności bólu obrzęku, należy podejrzewać występowanie obrażeń wewnętrznych. Podczas badania nalezy stwierdzić czy poszkodowany kontroluje czynności fizjologiczne i czy nie występują krwawienia z naturalnych otworów ciała- podejrzenie obrażeń narządów wewnętrznych.

j. BADANIE KOŃCZYN

każdą kończynę należy badać osobno, trzeba sprawdzić swobodę ruchów, oraz stwierdzić czy nie występują obrzęki , deformacje, bolesność uciskowa, nienaturalne ustawienia, zaburzenia ruchomości i czucia- podejrzenie, ran, złamań, oparzeń, odmrożeń

Poszkodowanego nalezy badać w takiej pozycji w jakiej znajduje się po urazie, a osobie nieprzytomnej przede wszystkim trzeba udrożnić drogi oddechowe. Gdy podczas badania stwierdzi się pogorszenie stanu poszkodowanego nalezy je przerwać i przystąpić do ratowania życia.
Po zakończeniu szczegółowego badania nalezy zaopatrzyć ewentualne rany.

9. DALSZA OPIEKA NAD POSZKODOWANYM

- wygodne ułożenie
- komfort termiczny
-komfort psychiczny
-zabezpieczenie rzeczy poszkodowanego
-przekazać informacje o poszkodowanym ekipie medycznej i o czynnościach w czasie udzielania pierwszej pomocy

źródło: " Pierwsza pomoc- podręcznik dla studentów medycyny" dr n. med. Mariusz Goniewicz