UDZIELANIE PIERWSZEJ POMOCY

PIERWSZA POMOC- proste, natychmiastowe czynności ratunkowe wykonywane przez świadków lub uczestników wypadku przed przybyciem na miejsce zdarzenia zespołu ratownictwa medycznego.
Jest to zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia , w tym również z wykorzystaniem udostępnionych do powszechnego obrotu wyrobów medycznych oraz produktów leczniczych.

Kazdy człowiek powinien znać podstawowe zasady pierwszej pomocy i udzielać jej przed przybyciem na miejsce zdarzenia ekipy ratownictwa medycznego.

Cele udzielania pierwszej pomocy:

• ratowanie ludzkiego życia
• ratowanie ludzkiego zdrowia
• ograniczenie skutków urazów i nagłych zachorowań
• opieka nad poszkodowanym

Epidemiologia stanów bezpośredniego zagrożenia życia wykazuje, że sa one powodowane czynnikami zewnętrznymi , czyli urazami czy zatruciami, nagłymi zachorowaniami lub ostrymi stanami istniejących wcześniej schorzeń.

Zaburzenia, które mogą przyczynić się do śmierci:

• niedrożność dróg oddechowych
• utrata przytomności
• nagłe zatrzymanie oddychania i krążenia
• masywne krwawienia
• rozległe oparzenia
• wychłodzenie organizmu
• zatrucie
• rozległe obrażenia różnych okolic ciała

W/g ustawy z dn. 8. IX. 2006r. o Pańswtowym Ratownictwie Medycznym, stan nagłego zagrożenia zdrowotnego to
" Stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia , którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała, lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia..."

Czynności ratunkowe wykonywane w ramach pierwszej pomocy na miejscu wypadku:

• rozpoznanie stanu bezpośredniego zagrożenia życia
• wezwanie służb ratunkowych
• ewakuacja ze strefy zagrożenia lub usunięcie czynnika szkodliwego 
• resuscytacja krążeniowo oddechowa
• zatamowanie ewentualnego krwawienia zewnętrznego
• zaopatrzenie rany
• wykonanie unieruchomienia w przypadku urazu kostno stawowego
• ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
• zapewnienie poszkodowanemu komfortu termicznego
• zapewnienie poszkodowanemu komfortu psychicznego

W stanach bezpośredniego zagrożenia życia szybkie i właściwe udzielenie pierwszej pomocy może decydować o przeżyciu poszkodowanego.
Udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanemu jest prawnym i moralnym obowiązkiem każdego uczestnika, świadka lub sprawcy zdarzenia.

OGÓLNE ZASADY POSTĘPOWANIA NA MIEJSCU WYPADKU:

1. OCENA SYTUACJI
- co się stało i jakiego typu jest zdarzenie
-czy na miejscu zdarzenia występują jakieś zagrożenia
-okoliczności i przyczyny wypadku
-ilu jest poszkodowanych
-czy zagrożone jest czyjeś życie
-czy poszkodowany choruje
-czy poszkodowany przyjmuje jakieś lekarstwa, jakie?
-czy przy poszkodowanym znajdują się jakieś przedmioty mówiące o przyczynie wypadku (np. bransoletka o cukrzycy)
-czy dostępna jest apteczka pierwszej pomocy
-czy w pobliżu znajduje się automatyczny defibrylator (AED)
-jaki był mechanizm urazu
-czy będzie potrzebna pomoc specjalistyczna
-czy mogą mi pomóc inni świadkowie wypadku

2. OCENA BEZPIECZEŃSTWA
przyczyny wypadku mogą również stanowić zagrożenie dla osoby ratującej życie poszkodowanemu.
Sprawdzamy więc bezpieczeństwo osoby poszkodowanej oraz bezpieczeństwo własne osoby udzielającej pomocy.

3. PIERWSZA POMOC / czynności
- wstępna ocena poszkodowanego (ocena podstawowych funkcji życiowych)
  ocena stanu świadomości
  ocena obecności prawidłowego oddechu
-wezwanie służb ratunkowych
-wstępne badania urazowe poszkodowanego
-likwidacja stanów bezpośredniego zagrożenia życia
-szczegółowe badanie poszkodowanego
-zaopatrzenie obrażeń ciała
-ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

Ocena podstawowych funkcji życiowych i wstępne badanie urazowe pozwolą ocenić stan poszkodowanego i wybrac tryb postępowania ratunkowego. Głównym celem tych czynności jest identyfikacja stanów bezpośredniego zagrożenia życia.
Próby stawiania rannego na nogi, przenoszenie go bez potrzeby, mogą być przyczyną dodatkowych urazów lub pogłębić powstałe już obrażenia.

4. OCENA STANU ŚWIADOMOŚCI

Jest to próba nawiązania kontaktu słownego z poszkodowanym , oraz badaniu jego wrażliwości na bodźce bólowe.
- podchodzimy i głosno pytamy co sie stało
-powtórzyć pytanie jeśli chory nie odpowiada lub mówi niewyraźnie (czy mnie słyszysz, czy wszystko w porządku itp. )
-polecić wykonanie prostych czynności, np. otwórz oczy
- przy braku odpowiedzi dotknąc dłonią czoła, policzka poszkodowanego , ucisnąc kilka razy płatek ucha, delikatnie potrzasnąć jego ramionami

Osoba nieprzytomna nie reaguje na próby nawiązania kontaktu słownego, ani na bodźce bólowe. Zaburzenia świadomości poszkodowanego po urazie mogą być objawem niedotlenienia, wstrząsu, obrażen czaszkowo mózgowych lub napadu drgawkowego. Podczas wstępnego badania poszukujemy przyczyn zaburzenia świadomości.

5. OCENA ODDYCHANIA

Polega na stwierdzeniu za pomocą wzroku , słuchu i dotyku prawidłowego oddechu u poszkodowanego. W tym celu nalezy pochylić się nad twarzą poszkodowanego , udrożnić jego drogi oddechowe (odchylić głowę do tyłu, unieść żuchwę, przysunąć swój policzek i ucho do ust ofiary)W ten sposób można usłyszeć szmer oddechu i poczuć jego ciepło na policzku. Jednocześnie patrzymy na klatkę piersiową i obserwujemy jej ruchomość
Dodatkową ocenę oddechu możemy uzyskac kładąc rękę na klatce piersiowej poszkodowanego i wyczuwać jej ruchomość.
Na badanie oddechu nalezy przeznaczyć ok 10 sekund. Czas ten pozwoli na dokładną ocenę oddychania, i uniknięcie pomyłki.

czestość oddechowa

niemowlę 30-50 oddechów na minutę
dziecko 2-3 latka 24-40 odd. / min
7-8 lat dziecko 17-23 odd./min
dziecko 10-14 lat 13-19 odd./min
dorosły 10-20 odd./min (średnio 14-16)

Osoby udzielające pierwszej pomocy powinny wezwać pomoc specjalistyczną i przystąpić do resuscytacji krążeniowo oddechowej zawsze gdy poszkodowany jest nieprzytomny lub nie oddycha.

6. WEZWANIE SŁUŻB RATUNKOWYCH

7. WSTĘPNE BADANIE URAZOWE POSZKODOWANEGO

polega na ocenie poszkodowanego w celu stwierdzenia obrażeń stanowiących bezpośrednie zagrożenie życia tj. masywne krwawienie, złamanie wielu żeber (wiotka klatka piersiowa), rana kłuta klatki piersiowej lub brzucha, rana postrzałowa, odma opłucnowa zastawkowa (tzw.odma prężna), tkliwy wzdęty brzuch, niestabilność miednicy, złamanie obu kości udowych. Po stwierdzeniu obrażeń nalezy je natychmiast zaopatrzyć.
Badanie należy wykonywac dwiema rękami. Polega ono na lekkim uciskaniu całego ciała poszkodowanego - okolica po okolicy- przy jednoczesnej wnikliwej obserwacji (zasada: patrz i wyczuj).
badanie rozpoczyna się od głowy i szyi, zwracamy uwagę na stan żył szyjnych , krwawienia zewnętrzne.
Stwierdzenie wypełnienia żył szyjnych jest objawem pomocnym w rozpoznaniu ODMY PRĘŻNEJ.
Zapadnięte żyły szyjne mogą wskazywać na WSTRZĄS HIPOWOLEMICZNY.
Ofiarom wypadków drogowych oraz upadków z wysokości nalezy unieruchomić szyjny odcinek kręgosłupa.
Następnie trzeba ocenić klatkę piersiową. Zwracamy uwagę na ruchomość ścian klatki piersiowej, przede wszystkim na jej niestabilność i obecność ruchów asymetrycznych, oraz stwierdzić występowanie bolesności , ran, ciał obcych.
Kolejną ocenianą okolicą jest brzuch. Nalezy go obejrzeć, ocenić jego uwypuklenie, stwierdzić obecność ran i ciał obcych, a następnie delikatnie obmacać aby ocenić tkliwość i występowanie obrony mięśniowej.
Przez delikatne ściśnięcie talerzy biodrowych trzeba ocenić ewentualne obrażenia miednicy. Stwierdzenie niestabilności wskazuje na złamanie. nalezy uważać, bo może mu towarzyszyć krwawienie wewnętrzne zaotrzewnowe.
Badanie kończyn rozpoczyna się od ud. Następnie ocenia się golenie i stopy. Potem od ramion w kierunku rąk.
Podczas badania kończyn szukamy zniekształceń.
W przypadku obrażeń uogólnionych po ocenie podstawowych funkcji życiowych - zwłaszcza gdy poszkodowany jest nieprzytomny- nalezy zawsze wykonać wstępne badanie urazowe. Natomiast w przypadku obrażeń miejscowych gdy ich mechanizm nie wskazuje na zagrożenie życia i dotyczy jednej okolicy ciała , a w ocenie wstępnej nie stwierdzono odchyleń od normy (poszkodowany przytomny, prawidłowo oddychający bez utraty przytomności , nie podający innych dolegliwości ) badanie szczegółowe wówczas nie będzie konieczne.

8. SZCZEGÓŁOWE BADANIE POSZKODOWANEGO

Gdy nie są konieczne czynności resuscytacji krążeniowo oddechowej należy przystąpić do badania szczegółowego. Musi być ono przeprowadzone szybko i dokładnie, a jednocześnie delikatnie by nie przysporzyć poszkodowanemu dodatkowego bólu . W trakcie tego badania można stwierdzić obrażenia dodatkowe lub przeoczone w czasie wstępnego badania
Podczas badania zawsze obserwujemy twarz chorego przytomnego . Pytamy o zawroty głowy, ból , nudności, wymioty, uczucia ciepła lub zimna, ogólnego osłabienia, wzmożonego pragnienia, zaburzenia ostrości wzroku, obserwujemy ruchomość gałki ocznej.

a. BADANIE GŁOWY

Należy przesuwać dwiema rękami po głowie w celu wykrycia obrzęków lub ran, czy złamań.
- krwiak w okolicy wyrostka sutkowego (objaw Battleya) podejrzenie złamania kości skalistej

b. BADANIE TWARZY

nalezy zwrócić uwagę na zabarwienie skóry i jej temperaturę.
- skóra blada, sina, czerwona -podejrzenie zaburzeń oddychania i krążenia krwi
-skóra zimna, blada, pokryta potem- podejrzenie wstrząsu
- krwiaki wokół oczy (krwiaki okularowe)- świadczą o złamaniu podstawy czaszki

c. BADANIE NOSA

nalezy zwrócić uwagę na
- utrata węchu, świadczy o złamaniu podstawy czaszki
- bolesność uciskowa, krwawienie- podejrzenie złamania kości nosa
- obecność sadzy w nozdrzach- podejrzenie oparzenia
- wypływ płynu mózgowo rdzeniowego- podejrzenie złamania podstawy czaszki

d. BADANIE USZU 

nalezy stwierdzić czy poszkodowany słyszy jednakowo obydwoma uszami i czy występuje wypływ płynu mózgowo rdzeniowego- złamanie podstawy czaszki

e. BADANIE OCZU

oczy trzeba badać równocześnie, nalezy zwrócić uwagę na ich wielkość i równość
-nierówność źrenic- zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego
oczy powinny być równe i reagować na światło
należy poszukiwać ciał obcych i wylewów krwawych na gałce ocznej.

f. BADANIE JAMY USTNEJ

nalezy zwrócić uwagę na prawidłowość funkcji oddychania

• obecność chrypki, zaburzeń połykania- podejrzenie oparzenia
• specyficzny zapach z ust poszkodowanego- podejrzenie cukrzycy
• należy stwierdzić obecność ciał obcych , resztek pokarmów, krwi oraz uszkodzonych protez zębowych gdyż mogą one spowodować niedrożność dróg oddechowych.

Oglądając wargi trzeba przyjrzeć się ich zabarwieniu:

• zasinienie może wskazywać na niedotlenienie
• obecność ran i oparzeń- wskazuje na zatrucie

 g. BADANIE SZYI

rozpoczynamy od rozluźnienia odzieży, następnie dwoma rękami przesuwamy po karku od podstawy czaszki do barków starając się wyczuć miejsca wrażliwe na dotyk- podejrzenie ran, złamań.

h. BADANIE KLATKI PIERSIOWEJ

zwracamy uwagę na jej budowę, regularność i symetryczność oddechów.
-nieprawidłowa ruchomość z jednej strony , tzw. powłóczenie, świadczy o złamaniu żeber
badając dwoma rękami trzeba wyczuć miejsca wrażliwe na dotyk- podejrzenie ran i złamań. Szczególnie niebezpieczne są rany kłute klatki piersiowej. Badając obojczyki nalezy ocenić ich kształt i bolesność uciskową- podejrzenie złamania.

i. BADANIE BRZUCHA

trzeba poszukiwać miejsc wrażliwych na dotyk, w przypadku obecności bólu obrzęku, należy podejrzewać występowanie obrażeń wewnętrznych. Podczas badania nalezy stwierdzić czy poszkodowany kontroluje czynności fizjologiczne i czy nie występują krwawienia z naturalnych otworów ciała- podejrzenie obrażeń narządów wewnętrznych.

j. BADANIE KOŃCZYN

każdą kończynę należy badać osobno, trzeba sprawdzić swobodę ruchów, oraz stwierdzić czy nie występują obrzęki , deformacje, bolesność uciskowa, nienaturalne ustawienia, zaburzenia ruchomości i czucia- podejrzenie, ran, złamań, oparzeń, odmrożeń

Poszkodowanego nalezy badać w takiej pozycji w jakiej znajduje się po urazie, a osobie nieprzytomnej przede wszystkim trzeba udrożnić drogi oddechowe. Gdy podczas badania stwierdzi się pogorszenie stanu poszkodowanego nalezy je przerwać i przystąpić do ratowania życia.
Po zakończeniu szczegółowego badania nalezy zaopatrzyć ewentualne rany.

9. DALSZA OPIEKA NAD POSZKODOWANYM

- wygodne ułożenie
- komfort termiczny
-komfort psychiczny
-zabezpieczenie rzeczy poszkodowanego
-przekazać informacje o poszkodowanym ekipie medycznej i o czynnościach w czasie udzielania pierwszej pomocy

źródło: " Pierwsza pomoc- podręcznik dla studentów medycyny" dr n. med. Mariusz Goniewicz

GDY PIJANY LEŻY NA ULICY

"Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażania siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3."

Kodeks karny art. 162.

CZĘSTO WIDZIMY OSOBY LEZĄCE NA CHODNIKU I Z GÓRY ZAKŁADAMY, ŻE JEST TO CZŁOWIEK PIJANY. JEDNAK CZĘSTO MOŻE TO BYĆ OSOBA POTRZEBUJĄCA NATYCHMIASTOWEJ POMOCY.
Nie należy bagatelizować takiej sytuacji, ponieważ niektóre choroby mają podobne objawy do stanu upojenia alkoholowego, a są niebezpieczne dla stanu pacjenta w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do zgonu.

1. Podchodząc do osoby poszkodowanej lub pod wpływem alkoholu oceniaj na bieżąco swoje bezpieczeństwo - pamiętaj Twoje zdrowie i bezpieczeństwo jest najważniejsze.
2. Podejdź i oceń przytomność.
   • Potrząśnij za ramiona
   • Zapytaj np. Czy potrzebuje pan /pani pomocy medycznej.
3. Jeśli osoba nie reaguje. Wyznacz sobie osobę do pomocy lub wołaj o pomoc
4. Udrożnij drogi oddechowe i oceń oddech na 3 sposoby jednocześnie.
   • oceń wzrokiem ruchy klatki piersiowej,
   • nasłuchuj przy ustach poszkodowanego szmerów oddechowych,
   • staraj się wyczuć ruch powietrza na swoim policzku.
5. Jeśli oddycha, nie reaguje na Twoje pytania lub kontakt jest utrudniony lub niemożliwy.
6. Wezwij pogotowie ratunkowe, nawet jak wyczuwasz zapach alkoholu. Osoby pod wpływem alkoholu też mogą ulec wypadkowi, może pogorszyć się ich stan zdrowia lub zapach oraz zachowanie może być błędnie zinterpretowane jako stan po spożyciu alkoholu, a to jest objaw choroby.
7. Ułóż poszkodowanego w pozycji bocznej ustalonej.
8.  SPRAWDZAJ STAN PACJENTA
9. Zadbaj o komfort termiczny osoby poszkodowanej np. okryj kocem NRC – znajdziesz go w prawie we wszystkich apteczkach. ( Aby ogrzać pacjenta kocem NRC (folią życia) należy srebrną stroną do pacjenta okryć kocem NRC a strona złota musi być na zewnątrz) Osoby pod wpływem alkoholu bardzo szybko tracą ciepło i dochodzi u nich do hipotermii.
10. Czuwaj nad pacjentem oraz monitoruj czynności życiowe

PIERWSZA POMOC- warto wiedzieć

zabiegi resuscytacyjne

PIERWSZA POMOC to proste natychmiastowe czynności wykonywane w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowotnego, przeprowadzane przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, z wykorzystaniem wyrobów medycznych, produktów leczniczych i wezwaniem służb medycznych.

UDZIELENIE PIERWSZEJ POMOCY POSZKODOWANEMU JEST OBOWIĄZKIEM KAZDEGO UCZESTNIKA, ŚWIADKA CZY SPRAWCY ZDARZENIA.
Akty prawne, w których zawarte są regulacje dotyczące zaniechania udzielenia pierwszej pomocy znajdują się w Ustawie z dnia 6 czerwca 19997 roku Kodeks Karny, Ustawie z dn, 23 kwietnia 1964r. Kodeks Cywilny i Ustawie z dn. 20 maja 1971 r. Kodeks Wykroczeń.

Czynności pierwszej pomocy

1. ocena wstępna poszkodowanego (ocenia podstawowych funkcji życiowych)
- ocena stanu świadomości
- ocena obecności prawidłowego oddechu
2. wezwanie służb ratunkowych
3. wstępne badanie urazowe poszkodowanego
4. likwidacja stanów bezpośredniego zagrożenia
5. szczegółowe badanie poszkodowanego
6. zaopatrzenie obrażeń ciała
7. ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

Głównym celem tych czynności jest identyfikacja stanów bezpośredniego zagrożenia życia.
„Ratownik myślący – ratownik bezpieczny”



OCENA STANU ŚWIADOMOŚCI


 Powszechnie stosowaną metodą sprawdzenia przytomności (lub jej braku) jest kombinacja komendy głosowej oraz bodźca mechanicznego (dotyku). Komenda głosowa to nic innego jak wałkowane miliony razy: „Otwórz oczy, co ci jest?”. Rzecz jasna dobieramy formułkę pytań do odpowiedniej sytuacji i pamiętamy o zachowaniu odpowiednim oddaleniu. Na podstawie informacji uzyskanych w czasie wywiadu możemy zapobiegać następstwom urazu, eliminować rozwój obrażeń.

Na podstawie rozmowy możemy ocenić stan świadomości ofiary. Bełkotliwa mowa, „gadanie” od rzeczy są dla nas  sygnałem informującym o szoku, wstrząsie. Jeśli chodzi o dotyk... Trzeba uważać.  Najpopularniejszą metodą jest potrząsanie za barki. Jednak, jeśli doszło do urazu właśnie w tym miejscu to:
          - powodujemy niepotrzebne cierpienie poszkodowanego
          - W przykry dla nas sposób zostaniemy poinformowani o urazie. Tak więc uważajmy i nie trzęśmy ratowanymi, wystarczy poklepać po ramieniu, lekko uszczypnąć w płatek ucha i powtórzyć pytania.

Ocena czynności życiowych  (ABC) ABC to najłatwiejszy (bo najprostszy) schemat oceny funkcji życiowych.  Opiera się na 3 punktach:- A – Airways – drogi oddechowe- B – Breathing – oddech- C – Circulation – krążenie   A – Sprawdzamy drożność górnych dróg oddechowych. Otwierając usta, zaglądamy do wnętrza jamy ustnej w celu ustalenia czy znajdują się w niej ciała obce takie jak : pokarm, guma do żucia, wymiociny, krew, sztuczna szczęka czy inne substancje. Jeśli tak należy odchylić głowę w stronę przeciwną do naszej (nie chcemy mieć przecież obiadu poszkodowanego na spodniach?) i usunąć ciało obce z jamy ustnej. Warto przy tym pamiętać o zabezpieczeniu się przed zaciśnięciem zębów poszkodowanego na naszych palcach. Wkładanie przedmiotów między zęby nie ma sensu, gdyż utrudni nam to eliminację ciał obcych z górnych dróg oddechowych. Najlepszą metodą (subiektywnie) jest blokowanie żuchwy przy pomocy kciuka. Wciskamy palec w policzek poszkodowanego tak, aby znalazł się pomiędzy górną a dolną szczękę. Po zakończeniu oczyszczania jamy ustnej należy przystąpić do udrożnienia górnych dróg oddechowych po przez zastosowanie tzw. postawy węszącej. Mam nadzieję, że sama nazwa sugeruje jak wygląda i jak ją zastosować. Odstępstwem od tej metody jest podejrzenie uszkodzenia kręgosłupa na odcinku szyjnym. Należy wtedy zastosować rękoczyn Esmarcka. Polega on na nałożeniu zębów żuchwy na zęby szczęki.  B – Przy sprawdzeniu oddechu należy zastosować kolejny schemat: widzę, słyszę, czuję.Widzę  ruchy klatki piersiowej świadczące o oddychaniu. Słyszę odgłos wydychanego i wdychanego powietrza. Czuję podmuchy wydychanego powietrza. Klękamy przy poszkodowanym, pochylamy się nad nim, przybliżamy ucho do ust i nosa pacjenta. Sprawdzenie oddechu powinno trwać DOKŁADNIE 10 sek. Dodatkowo możemy położyć rękę na klatce piersiowej pacjenta by wyczuć ruchy oddechowe. Jeśli stwierdzimy brak ww. czynności oddechowych mamy do czynienia z bezdechem. Jest to stan zagrożenia życia. Mamy wtedy ok. 4½ minuty by przywrócić oddech. Przystępujemy do RKO. Według najnowszych wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) najważniejszą czynnością wykonywaną podczas resuscytacji krążeniowo – oddechowej są uciski klatki piersiowej. Oddechy u poszkodowanego powinny zostać wykonane jednak naszym głównym celem jest utrzymanie krążenia!   C – Brak krążenia jest równoznaczny z zatrzymaniem oddychania (ale brak oddechu nie jest równoznaczny z ustaniem krążenia – jednak bez oddechu krążenie szybko zanika). Stwierdzenie zatrzymania lub nie akcji serca możemy dokonać przy pomocy badania tętna na dużych tętnicach (na wysokości tzw. Jabłka Adama ok. 2 cm od niego w zagłębieniu)lub  tętnicy udowej – w pachwinach (u niemowląt, dzieci).  U osób nieprzytomnych nie dokonuje się pomiarów tętna na tętnicach obwodowych – nadgarstki czy stopy (możliwość wystąpienia centralizacji krążenia czego skutkiem może być stwierdzenie braku tętna w czasie badania). Gdy stwierdzamy brak oddechu u poszkodowanego natychmiast przystępujemy do Resuscytacji.       Reanimacje ograniczoną wyłącznie do uciśnięć klatki piersiowej możesz prowadzić w następujących sytuacjach: Jeżeli nie jesteś w stanie lub nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych, zastosuj uciśnięcia klatki piersiowej. Jeżeli stosujesz wyłącznie uciśnięcia klatki piersiowej, wykonuj je bez przerwy, z częstotliwością 100 uciśnięć /min, Przerwij swoje działanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko wtedy, jeżeli zacznie on prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.   Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości czy oddech jest prawidłowy, działaj tak, jakby był nieprawidłowy.   Jeżeli oddech jest prawidłowy: ułóż poszkodowanego w pozycji bezpiecznej, wyślij kogoś lub sam udaj się po pomoc (wezwij pogotowie), regularnie oceniaj oddech.   Jeżeli oddech nie jest prawidłowy: wyślij kogoś po pomoc, a jeżeli jesteś sam, zostaw poszkodowanego i wezwij pogotowie, wróć i rozpocznij uciskanie klatki piersiowej zgodnie z poniższym opisem: º uklęknij obok poszkodowanego, º ułóż nadgarstek jednej ręki na środku klatki piersiowej poszkodowanego, º ułóż nadgarstek drugiej ręki na już położonym, º spleć palce obu dłoni i upewnij się, że nie będziesz wywierać nacisku na żebra poszkodowanego; nie uciskaj nadbrzusza ani dolnego końca mostka, º pochyl się nad poszkodowanym, wyprostowane ramiona ustaw prostopadle do mostka i uciskaj na głębokość 4-5 cm, º po każdym uciśnięciu zwolnij nacisk na klatkę piersiową, nie odrywając dłoni od mostka. Powtarzaj uciśnięcia z częstotliwością 100/min (nieco mniej niż 2 uciśnięcia/s), º okres uciskania i zwalniania nacisku (relaksacji) mostka powinien być taki sam. Połącz uciskanie klatki piersiowej z oddechami ratowniczymi: po wykonaniu 30 uciśnięć klatki piersiowej udrożnij drogi oddechowe, odginając głowę i unosząc żuchwę, zaciśnij skrzydełka nosa, używając palca wskazującego i kciuka ręki umieszczonej na czole poszkodowanego, pozostaw usta delikatnie otwarte, jednocześnie utrzymując uniesienie żuchwy, weź normalny wdech i obejmij szczelnie usta poszkodowanego swoimi ustami, upewniając się, że nie ma przecieku powietrza, wdmuchuj powoli powietrze do ust poszkodowanego przez około 1 sekundę (tak jak przy normalnym oddychaniu), obserwując jednocześnie czy klatka piersiowa się unosi taki oddech ratowniczy jest efektywny, utrzymując odgięcie głowy i uniesienie żuchwy, odsuń swoje usta od ust poszkodowanego i obserwuj czy podczas wydechu opada jego klatka piersiowa, jeszcze raz nabierz powietrza i wdmuchnij do ust poszkodowanego, dążąc do wykonania dwóch skutecznych oddechów ratowniczych; następnie ponownie ułóż ręce w prawidłowej pozycji na mostku i wykonaj kolejnych 30 uciśnięć klatki piersiowej, kontynuuj uciskanie klatki piersiowej i oddechy ratownicze w stosunku 30 : 2, przerwij swoje działanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko wtedy, gdy zacznie on prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji. Jeżeli wykonany pierwszy oddech ratowniczy nie powoduje uniesienia się klatki piersiowej jak przy normalnym oddychaniu, wykonaj następujące czynności sprawdź jamę ustną poszkodowanego i usuń widoczne ciała obce, sprawdź, czy odgięcie głowy i uniesienie żuchwy są poprawnie wykonane, wykonaj nie więcej niż 2 próby wentylacji za każdym razem, zanim podejmiesz ponownie uciskanie klatki piersiowej. Jeżeli na miejscu zdarzenia jest więcej niż jeden ratownik, ratownicy powinni się zmieniać podczas prowadzenia reanimacji co 1-2 minuty, aby zapobiec zmęczeniu. Należy zminimalizować przerwy w resuscytacji podczas zmian. Kontynuuj resuscytację do czasu gdy: przybędą wykwalifikowane służby medyczne i przejmą działania, poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać, ulegniesz wyczerpaniu.

.